Immensee (2020)

Φθινοπωρινές ψιχάλες, χειμωνιάτικες μπόρες

Ο Theodor Storm είναι ένας από τους αφανείς ακρογωνιαίους λίθους της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας, έχοντας επηρεάσει με το ύφος και τη θεματολογία του αρκετούς συγγραφείς - της εποχής του και μεταγενέστερους - που η φήμη τους ξεπέρασε τη δική του. Γιος δικηγόρου, γεννημένος το 1817 στην παραθαλάσσια γερμανική πόλη Χούσουμ (πρώην Χούσεμπρο), η οποία τότε υπαγόταν διοικητικά στη Δανία, ο Storm σπούδασε νομικά στο Κίελο και το Βερολίνο, όπου εξέδωσε και τα πρώτα του ποιητικά πονήματα σε συλλογικούς τόμους. Συμμετείχε ενεργά στο κίνημα για την ανεξαρτησία και την ενοποίηση της Γερμανίας, ενώ παράλληλα εργαζόταν ως δικηγόρος στη γενέτειρά του - της οποίας χρημάτισε, επίσης, κυβερνήτης για μια δεκαπενταετία αφότου οι Πρώσοι ανέκτησαν τον έλεγχο της περιοχής. Τα τελευταία χρόνια της ζωής του αποσύρθηκε από το δημόσιο βίο και αφιερώθηκε στη συγγραφή, ως το θάνατό του από ανίατη ασθένεια σε ηλικία 70 ετών.

AfterPlay (2020)

Δυο πρόσωπα του Chekhov ζητούν πλοκή

Κάθε ιστορία κρύβει μέσα της κι άλλες πολλές. Κάθε φανταστικό πρόσωπο εντάσσεται σ' ένα πλαίσιο διαφόρων τύπων και βαθμών αλληλεξάρτησης με όσα άλλα το περιβάλλουν, σχηματίζοντας ένα μικροκοσμικό σύστημα που αποτελείται από λιγότερο ή περισσότερο ορατά - ή με οποιονδήποτε τρόπο αντιληπτά - επιμέρους σύμπαντα. Η πλοκή ενός μυθιστορήματος, θεατρικού έργου ή φιλμ επικεντρώνεται κατά κανόνα σε ορισμένους από τους χαρακτήρες, με τους υπόλοιπους να δρουν, ή απλώς να υφίστανται, στο παρασκήνιο των κυρίως τεκταινομένων. Διόλου δεν είναι, όμως, ασυνήθιστο ένα δευτερεύον πρόσωπο να κλέψει την παράσταση, είτε διαδραματίζοντας κομβικό μέρος στην υπόθεση, είτε με την ιδιαίτερη παρουσία του και μόνο. Η "μοίρα" των προσώπων αυτών μένει συχνά μετέωρη, η ιστορία τους ειπωμένη αποσπασματικά, στη σκιά της πιο θεαματικής, πιο αναλυτικά εξιστορημένης περιπέτειας που δοκιμάζουν οι πρωταγωνιστές. Και επειδή εκ των πραγμάτων είναι καταδικασμένα στο περιθώριο, το ενδιαφέρον μας σπάνια στρέφεται σ' αυτά μετά τη λύση του κεντρικού δράματος.

Ισχυρή Έλξη (2008)

Μικρές στάχτες, μεγάλες φωτιές

"Μικρές στάχτες" (κατά λέξη μετάφραση του αγγλικού τίτλου της ταινίας, Little Ashes) είναι η απόδοση της ισπανικής ονομασίας - Cenicitas - ενός από τους πρώτους (1928) πίνακες όπου ο ζωγράφος Salvador Dali άρχιζε να πειραματίζεται με τον υπερρεαλισμό σε συνδυασμό με τον κυβισμό και τις αναγεννησιακές τεχνικές, ανακαλύπτοντας - και αποκαλύπτοντας - την εμβρυϊκή φάση του χαρακτηριστικού του ύφους. Ο πίνακας αυτός (που ο Dali τον είχε αρχικά ονομάσει Η Γέννηση της Αφροδίτης, ενώ αργότερα τον παρουσίασε σε συλλογική έκθεση στο Παρίσι με τον τίτλο Οι Άκαρπες Απόπειρες) έγινε η αφορμή να γνωριστεί ο ζωγράφος με άλλες δυο εμβληματικές μορφές της Ισπανίας, το μελλοντικά διάσημο σκηνοθέτη Luis Bunuel (Η Ωραία της Ημέρας, Το Φάντασμα της Ελευθερίας) και τον ήδη γνωστό και αγαπητό στους πνευματικούς κύκλους της Γρανάδα, ποιητή και θεατρικό συγγραφέα Federico Garcia Lorca.

Νεότατοι και περίπου συνομήλικοι τότε, οι τρεις σπουδαίοι δημιουργοί δέθηκαν με στενή φιλία, που καταγράφηκε και διασώθηκε μέσα απ' την εντατική τους αλληλογραφία. Μάλιστα το 1988 ο ιστορικός κινηματογράφου Agustin Sanchez Vidal, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Σαραγόσα, έχοντας συγκεντρώσει τις επιστολές και των τριών τους, δημοσίευσε την εκτενή μελέτη Bunuel, Lorca, Dali - Αίνιγμα δίχως Τέλος (η οποία κυκλοφόρησε στην Ελλάδα το 1991 από τις εκδόσεις Εξάντας, σε μετάφραση της Ισμήνης Κανσή), με θέμα τη συναρπαστικά περίπλοκη σχέση που είχε αναπτυχθεί μεταξύ τους.

Ο Πολυβραβευμένος David Grossman στην Αθήνα (2020)

Οι αρχαίοι Έλληνες τραγικοί τα είπαν όλα

Με τον εντυπωσιακό, προκλητικό για τη σκέψη τίτλο Ένα Άλογο Μπαίνει σ' ένα Μπαρ, το μυθιστόρημα του David Grossman - που τιμήθηκε με Booker το 2017 - μας ξανασυστήνει έναν από τους σημαντικότερους σύγχρονους πεζογράφους του Ισραήλ, τον οποίο μας είχαν πρωτογνωρίσει πριν δεκαπέντε περίπου χρόνια οι εκδόσεις Καστανιώτη. Προηγούνται τουλάχιστον άλλα δεκαέξι βιβλία του (μεταξύ των οποίων και αρκετά δοκιμιακά, όπως και το λιμπρέτο μιας παιδικής όπερας), τα περισσότερα από τα οποία απέσπασαν τοπικά και διεθνή βραβεία και μεταφράστηκαν σε πάνω από 30 γλώσσες, ενώ τέσσερα ως τώρα έχουν μεταφερθεί στην οθόνη. Μαζί με τον εκλιπόντα συμπατριώτη του και επίσης σπουδαιότατο συγγραφέα Amos Oz, με τον οποίο γνωριζόταν προσωπικά, είναι μια απ' τις φωνές που ζητούν όσο γίνεται πιο δίκαιη, λιγότερο αιματηρή λύση στην ανένδοτα εμπόλεμη κατάσταση μεταξύ Ισραήλ και Παλαιστίνης. Αν και το 2006 έχασε ένα απ' τα τρία του παιδιά - τον τότε εικοσάχρονο Uri - σε αντιαρματική επίθεση κατά τη διάρκεια του πολέμου στο Λίβανο, εξακολουθεί να πρεσβεύει και να τονίζει την επιτακτική ανάγκη για σύνεση και λογική, δίχως να παραβλέπει και τις αποθαρρυντικές - έως ανυπέρβλητες - δυσκολίες του ζητήματος.

Ο Κύκνος (2019)

Μια ποιητική φαντασίωση στο κατώφλι της απατηλής πεζότητας

Η ζωή της νοσοκόμας Dora Hand είναι μοναχικά μονότονη, με τις περιστασιακές επισκέψεις του εραστή της Kevin, ενός γαλατά που δηλώνει "καλός άνθρωπος, με γυναίκα και παιδί", να αναστατώνουν - όχι πάντα ευπρόσδεκτα - την καθημερινότητά της. Χωρισμένη από τον πρώτο της σύζυγο, χήρα απ' το δεύτερο και εγκαταλελειμμένη απ' τον τρίτο, η Dora έχει βαλτώσει σ' ένα συναισθηματικό αδιέξοδο, αφού ο Kevin, ερωτευμένος μαζί της αλλά και βολεμένος με την κατάσταση των πραγμάτων, διστάζει να ζητήσει διαζύγιο απ' τη γυναίκα του. Μια βροχερή νύχτα, ένας δυνατός κρότος ξυπνά την Dora, η οποία έκπληκτη διαπιστώνει πως ένας εντυπωσιακός μαύρος κύκνος έχει σπάσει το τζάμι του παραθύρου της, ορμώντας πάνω του με φόρα. Σε πείσμα της λογικής της και αγνοώντας τις αντιρρήσεις του Kevin, αποφασίζει να περιμαζέψει και να περιθάλψει τον τραυματισμένο κύκνο, δίνοντάς του το όνομα Bill. Εκείνος, ωστόσο, αρχίζει να συμπεριφέρεται παράξενα, αποκτώντας σταδιακά ανθρώπινες συνήθειες και χαρακτηριστικά, ώσπου μεταμορφώνεται εξ ολοκλήρου σε άντρα, εκδηλώνοντας, μάλιστα, ερωτικές διαθέσεις προς την Dora. Η εξέλιξη αυτή δεν ευχαριστεί καθόλου τον Kevin, καθώς η Dora, αν και θορυβείται απ' την αδέξια πολιορκία του Bill, δεν δείχνει διατεθειμένη να τον διώξει. Οι εντάσεις ανάμεσα στους τρεις τους κλιμακώνονται επικίνδυνα, οδηγώντας τους σε μια σύγκρουση σφοδρή όσο και λυτρωτική, που θα ανατρέψει θεαματικά τα δεδομένα...

Ο Χρόνος Σταματά (2019)

Το μηδέν και το άπειρο της στιγμής

Γραμμένο στα τέλη της προηγούμενης δεκαετίας με αφορμή την αμερικανική εισβολή στο Ιράκ, το θεατρικό έργο Ο Χρόνος Σταματά του διακεκριμένου, βραβευμένου με Pulitzer συγγραφέα και πανεπιστημιακού Donald Margulies στηρίζεται σ' ένα λογοπαίγνιο ευφυέστατα πολυσχιδές, κρυμμένο μέσα στην οικεία, στερεότυπη έκφραση του τίτλου του - Time Stands Still στο πρωτότυπο. "Still" στα Αγγλικά είναι επίρρημα που σημαίνει "ακόμα", αλλά και επίθετο με την έννοια του "ακίνητου". Είναι, επίσης, ουσιαστικό που δηλώνει τη "φωτογραφική πόζα", το στιγμιότυπο που έχει συλλάβει και καταγράψει ο φακός, "ακινητοποιώντας" το στην αιωνιότητα. Η διαρκής διαλεκτική σχέση του "ακόμα" με τη στιγμή, του πρόσκαιρου με το παντοτινό - η ίδια η φύση, δηλαδή, της φωτογραφικής τέχνης - αποτελεί και το πυρηνικό νόημα του έργου, τη βάση και την κινητήρια δύναμη των χαρακτήρων και της πλοκής του.

Η πολεμική φωτορεπόρτερ Sarah επιστρέφει στο σπίτι της ύστερα από βαρύτατο τραυματισμό στη γραμμή του πυρός, που παραλίγο να της κοστίσει τη ζωή - γεγονός το οποίο έχει επηρεάσει ψυχολογικά τόσο την ίδια, όσο και τους ανθρώπους που είχε αφήσει πίσω της: τον επί οχτώ χρόνια σύντροφο και συνάδελφό της James και τον κοινό τους φίλο και συνεργάτη Richard, αρχισυντάκτη σε εφημερίδα μεγάλης κυκλοφορίας.

Gilles & η Νύχτα (2019)

Σκοτάδι, ημίφως και αίμα σε τελετουργία θανάτου

"Είμαι όσα έχω διαπράξει". Με το ευθαρσές αυτό απόφθεγμα συστήνεται στο αναγνωστικό και το φιλοθεάμον κοινό, μέσω της πένας του Hugo Claus, ένας από τους διασημότερους - μαζί με τον Jack τον Αντεροβγάλτη - κατά συρροήν δολοφόνους όλων των εποχών. Ιστορικό πρόσωπο, του οποίου το όνομα και η δράση σφράγισαν ανεξίτηλα την ευρωπαϊκή και παγκόσμια πολιτισμική κληρονομιά, ο Gilles de Rais είναι ο κεντρικός ήρωας και αφηγητής στη νουβέλα Ο Gilles & η Νύχτα (Gilles en de Nacht) - έναν, στην ουσία, εκτενή μονόλογο βασισμένο στην καταγραφή της απολογίας του και στα πλήρως σωζόμενα πρακτικά απ' την πολύκροτη, στον καιρό της, δίκη του.

Όμορφος πολύ, χαρισματικός μα και σημαδεμένος απ' τη μοίρα, ο Gilles, βαρόνος της Ραι (Rais ή Retz, περιοχής των γαλλικών ακτών προς τον Ατλαντικό Ωκεανό, που ως και το 18ο αιώνα ανήκε στο δουκάτο της Βρετάνης) έχασε και τους δυο γονείς του σε ηλικία δέκα ετών. Την κηδεμονία του, όπως και του μικρότερου αδελφού του, Rene de La Suze, ανέλαβε ο παππούς απ' την πλευρά της μητέρας τους, ο οποίος, με ιδιοτελή κίνητρα, βιάστηκε να παντρέψει τον ακόμα ανήλικο Gilles με την πάμπλουτη κληρονόμο Catherine de Thouars. Καρπός του γάμου αυτού ήταν ένα κορίτσι, η Marie.

Η Ζαριά (2019)

Το ειρωνικό παράδοξο των συγκυριών

Ο Benny και ο Ruben (που προτιμά να τον φωνάζουν Frankie) Stein, ετεροθαλή αδέλφια και ιδιοκτήτες σινεμά πορνό σε μια αγγλική κωμόπολη, ετοιμάζονται για το πρωτοχρονιάτικο πάρτι της επιχείρησής τους - αγωνιώντας, συγχρόνως, για τα αστρονομικά τους χρέη στην τοπική μαφία - όταν ξάφνου εμφανίζεται ένας μυστηριώδης τύπος, ο οποίος απαιτεί να του σερβίρουν ποτό μαζί με πληρωμένη γυναικεία συντροφιά. Ενώ ο λιγάκι αγαθιάρης Ruben, που τυχαίνει να είναι μόνος του στο φουαγέ, πασχίζει μάταια να του εξηγήσει ότι δεν πρόκειται για "τέτοιου" είδους κατάστημα, ο αμετάπειστος επισκέπτης αφήνει να εννοηθεί πως είναι ο διαβόητος αρχιγκάνγκστερ Reginald Kray, δείχνοντας στον Ruben τα ανάλογα μακάβρια πειστήρια και δίνοντάς του την ευκαιρία να ανακαλύψει τα δικά του εγκληματικά ένστικτα...

Η Ζαριά του Βρετανού θεατρικού συγγραφέα και σεναριογράφου Peter Straughan (γνωστού από την ταινία Οι Άντρες που Κοιτούν επίμονα Κατσίκες, την υποψήφια για Oscar κινηματογραφική διασκευή - μαζί με την πρόωρα χαμένη σύζυγο και συνάδελφό του, Bridget O'Connor - του περίφημου κατασκοπικού μυθιστορήματος Και ο Κλήρος Έπεσε στον Smiley του John le Carre, την ιστορική τηλεοπτική σειρά Wolf Hall και την πρόσφατη μεταφορά στη μεγάλη οθόνη της Καρδερίνας της Donna Tartt), ξεκινά σαν μια απολαυστικά "λοξή" κωμωδία παρεξηγήσεων με ξεκαρδιστικά στιγμιότυπα, για να μας βουτήξει, ύπουλα και έντεχνα, σε πολύ σκοτεινά νερά. Πριν καλά καλά το πάρουμε είδηση, το βάρος της υπόθεσης έχει μετατεθεί στο οικογενειακό και υποστασιακό, στην ουσία, δράμα που σχεδόν αθόρυβα άρχισε να ξετυλίγεται σε δεύτερο επίπεδο, για να έρθει βαθμιαία σε πρώτο πλάνο.

Ο Άνθρωπος Ελέφαντας (2019)

Η ομορφιά ενός τέρατος στο τσίρκο της ζωής

Ο Joseph Carey Merrick γεννήθηκε στην αγγλική πόλη Λέστερ το 1862. Γύρω στα πέντε του χρόνια άρχισε να εμφανίζει στο κεφάλι και το σώμα του δύσοσμους παραμορφωτικούς όγκους που χειροτέρευαν με τον καιρό, δίνοντάς του όψη αποκρουστική και αχρηστεύοντας το δεξί του χέρι. Στα έντεκά του έχασε από πνευμονία τη μητέρα του - που αν και καλλονή, είχε πιθανώς και η ίδια κάποια μορφή παράλυσης - ενώ η δεύτερη σύζυγος του πατέρα του δεν αποδέχτηκε ποτέ το "μη φυσιολογικό" παιδί. Ανεπιθύμητος στην οικογένειά του, κατατρεγμένος απ' την κοινωνία και αντιμετωπίζοντας πρόβλημα επιβίωσης, ο Merrick κατέληξε στις λαοφιλείς, τότε, "εκθέσεις τεράτων" (freak shows) με το παρατσούκλι "Άνθρωπος Ελέφαντας", όπου οι εργοδότες του τον σύστηναν επίσης σαν διανοητικά καθυστερημένο, βασανίζοντας και εξευτελίζοντάς τον.

Σε μια τέτοια "έκθεση" τον συνάντησε ο διαπρεπής χειρουργός και ανατόμος Sir Frederick Treves, ο οποίος, με την πρόθεση να μελετήσει την πρωτοφανή δυσμορφία του, διαπίστωσε ότι κάτω απ' τους φρικτούς όγκους, το σκιαχτερό ρόγχο της αναπνοής και την ελαττωματική ομιλία κρυβόταν ένας καλόκαρδος, έξυπνος και φιλομαθής νεαρός, με καλλιτεχνικές ευαισθησίες και ικανότητες.

To Lemon στο Μπάγκειον (2019)

Λίγο πριν ή λίγο μετά την έκρηξη

Στο αμερικανικό ατμόπλοιο SS Virginian, ο μαύρος θερμαστής Danny Boodman βρίσκει ένα έκθετο νεογέννητο αγοράκι μέσα σ' ένα κιβώτιο με την επιγραφή T. D. Lemon. Το περιμαζεύει και το βαφτίζει Danny Boodman T. D. Lemon 1900 - συνδυάζοντας το δικό του όνομα, το λογότυπο στο κιβώτιο και τη χρονιά γέννησης του μωρού. Ο μικρός "Χιλιαεννιακόσια" δείχνει από νωρίς έφεση στο πιάνο και μπαίνει στην ορχήστρα του καραβιού, για να εξελιχθεί μεγαλώνοντας σε δεξιοτέχνη σολίστα που μαγεύει τους επιβάτες με το ταλέντο του. Καθώς δεν έχει ποτέ πατήσει το πόδι του σε στεριά, είναι απόλυτα εξοικειωμένος με τη θάλασσα και αψηφά τις τρικυμίες. Βοηθά, έτσι, τον ερασιτέχνη τρομπετίστα και μέλος του πληρώματος Tim Tooney να ξεπεράσει το δικό του φόβο, μια νύχτα τρομερής θαλασσοταραχής. Από τότε γίνονται φίλοι κολλητοί και παίζουν μαζί μουσική αυτοσχεδιάζοντας.

Annabelle (2019)

Ένα ντόμινο από ατυχή συμβάντα

Σε μια βιομηχανική κωμόπολη της σουηδικής επαρχίας, το άχαρο και πληκτικό Γκούλσπονγ, η δεκαεφτάχρονη Annabelle Ross εξαφανίζεται ενώ διασκεδάζει με φίλους και συμμαθητές της σ' ένα εγκαταλελειμμένο εμπορικό κέντρο. Η εξιχνίαση της υπόθεσης ανατίθεται στην ντετέκτιβ Charline (αν και η ίδια προτιμά να τη φωνάζουν Charlie) Lager, η οποία έχει γεννηθεί στο συγκεκριμένο μέρος, αλλά εδώ και χρόνια ζει και εργάζεται στη Στοκχόλμη. Για λόγους που αρνείται πεισματικά να εξηγήσει, η Lager επιχειρεί να κρατήσει κρυφή τη σχέση της με το Γκούλσπονγ - αναπόφευκτα, ωστόσο, η πορεία της έρευνάς της και η επανασύνδεση με την παιδική της φίλη Susanne την οδηγούν ολοένα και πιο βαθιά στο παρελθόν που προσπαθεί να ξεχάσει. Αντιμέτωπη μ' έναν λαβύρινθο από ερωτηματικά που δεν παύουν να συσσωρεύονται, η Lager - εξαρτημένη απ' το αλκοόλ, τα ψυχοφάρμακα και τις εφήμερες ερωτικές συναντήσεις - πασχίζει συγχρόνως να ξεμπλέξει το εξίσου απελπιστικό κουβάρι της δικής της προσωπικής ζωής. Οι αντιφατικές μαρτυρίες για τη νύχτα της εξαφάνισης, η άκαιρη ανάμειξη ενός ντόπιου δημοσιογράφου, οι νύξεις για το μυστικό δεσμό της Annabelle με κάποιον πολύ μεγαλύτερό της (πιθανότατα παντρεμένο) και οι σπασμωδικές αντιδράσεις της νευρωτικής, υπερπροστατευτικής μητέρας της μπερδεύουν ακόμα περισσότερο τα πράγματα. Παράλληλα, η παράδοξη και τραγική ιστορία της φιλίας δυο άλλων κοριτσιών, της Alice και της Rosa, ξεδιπλώνεται στο παρασκήνιο μιας περασμένης εποχής, αντανακλώντας με τρόπο μυστηριώδη τα τωρινά τεκταινόμενα...

Θέλημα Θεού (2018)

Το σκοτεινό προφίλ της ιεροσύνης

Ο Alexandre Guerin (Melvil Poupaud) είναι επιτυχημένος επαγγελματίας και αξιοζήλευτος οικογενειάρχης, πατέρας πέντε υποδειγματικών παιδιών και άψογος σύζυγος. Πίσω όμως απ' την ειδυλλιακή - ή, μάλλον, υπερβολικά ειδυλλιακή - αυτή εικόνα, κρύβεται ένα τραγικό μυστικό: όταν ήταν παιδί, ο Alexandre είχε υποστεί συστηματική σεξουαλική παρενόχληση και κακοποίηση από τον Bernard Preynat (Bernard Verley, ο οποίος, κατά ειρωνική σύμπτωση, είχε υποδυθεί τον Ιησού στη δραματική κωμωδία του 1969 Ο Γαλαξίας), τον κοσμαγάπητο ιερέα της ενορίας του. Η είδηση ότι χρόνια αργότερα, ο εν λόγω κληρικός όχι μόνο δεν έχει αποσχηματιστεί, αλλά και εξακολουθεί να εργάζεται κοντά σε παιδιά, χωρίς ουδέποτε να του έχει ζητηθεί επίσημα λόγος για τις πράξεις του, δίνει στον Alexandre το έναυσμα να κινηθεί εναντίον του με κάθε έννομο τρόπο. Οι προσδοκίες του δεν αργούν να δεχτούν πλήγμα, καθώς το μεγαλύτερο - και εξοργιστικά αμετακίνητο - εμπόδιο που βρίσκει συνεχώς μπροστά του είναι η απροθυμία των εκκλησιαστικών αρχών να εξετάσουν και να αντιμετωπίσουν δραστικά το πρόβλημα: αν και εκ των πραγμάτων δεν γίνεται να το αγνοήσουν, προτιμούν να το κουκουλώνουν επ' αόριστον ώστε να μη διακινδυνεύσουν την υπόληψή τους.

Όταν τα Χελιδόνια Κλαίνε (2019)

Το κακοφορμισμένο τραύμα του ξεριζωμού

Τα χελιδόνια αποτελούν κατεξοχήν σύμβολο της αποδημίας. Η απρόσκλητη μαζική επίσκεψη, όπως και η αποχώρησή τους κάθε χρόνο είναι συνυφασμένες με την ανθρώπινη καθημερινότητα: ο ερχομός τους σημαίνει χαρμόσυνα την αρχή της άνοιξης, ενώ, φεύγοντας, παίρνουν μαζί τους το καλοκαίρι. Η αθόρυβη, διακριτική τους παρουσία - δεν κελαηδούν ούτε καταδέχονται το έδαφος και για κάποιον παράδοξο λόγο, συνήθως προτιμούν τα ηλεκτρικά σύρματα παρά τα δέντρα - τον περισσότερο καιρό είναι σχεδόν ανεπαίσθητη. Δεν ενοχλούν κανέναν και κανείς δεν τα πειράζει.

Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο και με τα ανθρώπινα "χελιδόνια" - τους αποδημούντες από τόπους μακρινούς, κάποτε "εξωτικούς" στα δυτικά μάτια, συνώνυμους με παραμυθένιες περιπέτειες, δυσεύρετα μπαχαρικά και μεθυστικά αρώματα. Ή, ακόμα, τόπους αλύπητα χτυπημένους από λιμούς, λοιμούς, πολέμους και φυσικές καταστροφές.

Τα Δάκρυα του Βουνού (2018)

Τους Λαιστρυγόνας και τους Κύκλωπας

Με τον εξόχως ποιητικό τίτλο Τα Δάκρυα του Βουνού, ο πολυβραβευμένος ντοκιμαντερίστας και πρώην εκδότης του περιοδικού τέχνης Γραφή, Στέλιος Χαραλαμπόπουλος (Είδαν τα Μάτια μας Γιορτές, Τη Νύχτα που ο Fernando Pessoa Συνάντησε τον Κωνσταντίνο Καβάφη), επιχειρεί μια κινηματογραφική μεταφορά της ομηρικής Οδύσσειας στις αρχές του 20ού αιώνα, ιστορούμενη σε flash back από έναν τυφλό βάρδο της εποχής του Εμφυλίου. Ο σκηνοθέτης και σεναριογράφος της ταινίας είχε ήδη καταπιαστεί με τη σύζευξη αρχαίων μύθων και σύγχρονης πραγματικότητας σε προηγούμενο έργο του - με τον τίτλο Άδης (1996) και θέμα βασισμένο στο μύθο του Ορφέα - το οποίο είχε, μάλιστα, αποσπάσει πολλαπλές διακρίσεις στο διαγωνιστικό μέρος του κινηματογραφικού Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης και προβληθεί σε πλήθος άλλων, διεθνών καλλιτεχνικών διοργανώσεων. Στα Δάκρυα του Βουνού, ο Οδυσσέας και οι σύντροφοί του γίνονται ομάδα μαρμαράδων και το περιπετειώδες θαλασσινό ταξίδι τους μετατρέπεται σε μια ατέρμονη, μαρτυρική οδοιπορία στην κακοτράχαλη ηπειρωτική Ελλάδα.

Ο Φιλάργυρος (2018)

Μια γνωστή-άγνωστή μας Ελλάδα

Ο πολυχώρος τέχνης Αλεξάνδρεια στεγάζεται σ' ένα οίκημα ιδιαίτερο. Πρόκειται για το νεοκλασικό αρχοντικό όπου έζησε και δημιούργησε ο συγγραφέας Μ. Καραγάτσης - και στο οποίο είχε, μάλιστα, πραγματοποιηθεί μέρος των γυρισμάτων για την πολεμική ταινία Καταδρομή στο Αιγαίον (1946), με σεναριογράφο και σκηνοθέτη τον ίδιο. Σήμερα το κτήριο έχει διαμορφωθεί σε χώρο φιλοξενίας θεατρικών παραστάσεων, συναυλιών, διαλέξεων και άλλων καλλιτεχνικών και μορφωτικών εκδηλώσεων, από τον Αιγυπτιώτη ηθοποιό και σκηνοθέτη Βασίλη Βλάχο. Εκεί παρακολουθήσαμε φέτος το Φιλάργυρο της Ελισάβετ Μουτζάν-Μαρτινέγκου, ένα από τα πρώτα θεατρικά έργα της νεότερης Ελλάδας, σε σκηνοθεσία της Μαρίας Φραγκή και με τον Βασίλη Βλάχο στον κεντρικό ρόλο. Στη ζεστή, όμορφα και λειτουργικά διαρρυθμισμένη αίθουσα, είδαμε να ξυπνά και να ξεδιπλώνεται μια γνωστή-άγνωστή μας Ελλάδα - εκείνη για την οποία διαβάζουμε στα βιβλία ιστορίας, τόσο μακρινή, σε πραγματολογικό επίπεδο, από τις τωρινές μας προσλαμβάνουσες και ταυτόχρονα τόσο αταβιστικά οικεία.

Χορεύοντας στο Σκοτάδι (2018)

Σκοτάδι, φως και σκιές

Η Selma Jezkova, Τσέχα μετανάστρια στην Αμερική της δεκαετίας του '60, χάνει βαθμιαία το φως της από κληρονομική ασθένεια - πράγμα, ωστόσο, το οποίο κρατά πεισματικά κρυφό. Πασχίζοντας να συγκεντρώσει το ποσό για την εγχείρηση που θα απαλλάξει τον έφηβο γιο της, Gene, από το ίδιο πρόβλημα, δουλεύει σε εργοστάσιο ως χειρίστρια επικίνδυνων μηχανημάτων, ενώ βρίσκει καταφυγή από τα βάσανα και τις αγωνίες της καθημερινότητας στα αμερικάνικα μιούζικαλ, παρακολουθώντας τα ευλαβικά στον κινηματογράφο μαζί με την κολλητή της φίλη, Kathy. Παράλληλα, παίρνει τακτικά μέρος στις πρόβες μιας ερασιτεχνικής μουσικοχορευτικής παράστασης, όπου πρόκειται να παίξει έναν από τους κύριους ρόλους. Ο καλόκαρδος και λιγάκι αφελής εργάτης Jeff την πολιορκεί με επιμονή, αλλά δίχως ανταπόκριση. Η κατάσταση παίρνει απότομα δραματική τροπή όταν, σε μια στιγμή απόγνωσης, ο σπιτονοικοκύρης της και χωροφύλακας Bill Houston τής εκμυστηρεύεται πως οι σπατάλες της γυναίκας του τον έχουν αφήσει καταχρεωμένο και η Selma, σε αντάλλαγμα, του εμπιστεύεται το δικό της επτασφράγιστο μυστικό.

Hedda Gabler (2018)

Ψυχανάλυση και φεμινισμός σ' ένα εμβληματικό θεατρικό έργο

Πάνω από έναν αιώνα μετά τη δημιουργία της, η Hedda Gabler - ένα από τα πιο αινιγματικά, ίσως, θεατρικά πρόσωπα και εμβληματικό γι' αυτόν ακριβώς το λόγο - δεν παύει να προσελκύει τους σκηνοθέτες παγκοσμίως, καθώς και να αποτελεί εξαίρετη διαχρονική πρόκληση για τις ηθοποιούς που την υποδύονται. Η (έκδηλη σε αρκετά από τα έργα του) γοητεία που ασκούσαν στον "πατέρα" της, πρωτοπόρο Νορβηγό συγγραφέα Henrik Ibsen, οι επιστημονικές έρευνες και αντιλήψεις της εποχής του στο πεδίο των ψυχικών ασθενειών, του έδωσε το έναυσμα και το υλικό ώστε να πλάσει μια ηρωίδα με ιδιόμορφη δραματουργική δυναμική, αλλά και με έντονο πραγματολογικό ενδιαφέρον. Διότι η προσωπικότητα της Hedda Gabler, όπως σκιαγραφείται μέσα απ' το ομότιτλο έργο, παρουσιάζει γνωρίσματα που η ψυχιατρική και η καινοφανής, τότε, ψυχαναλυτική επιστήμη είχαν μόλις αρχίσει να τα προσεγγίζουν με προθέσεις ουσιαστικής κατανόησης, αντί να τους κολλούν συλλήβδην την ταμπέλα της "τρέλας" ή της "υστερίας".

Η Ψιλικατζού (2018)

Συνωμοσία εναντίον του σύμπαντος

Με την Ψιλικατζού τυχαίνει να με συνδέει μια ενδιαφέρουσα ιστορία. Ήμουν από τους πρώτους και τακτικούς αναγνώστες του ομότιτλου ιστολογίου (μεταξύ αρκετών άλλων), την εποχή όπου το blogging ήταν μια δραστηριότητα σχετικά νεοφανής, ελαφρώς περιθωριακή - αν και δεν άργησε να γίνει μόδα, όπως κάθε καινούργια ανακάλυψη της μαζικής κουλτούρας - με πολύ διαφορετικό νόημα και επιδιώξεις απ' ό,τι σήμερα. Τους καιρούς εκείνους, όχι και τόσο μακρινούς, αν κάποιος προέβαλλε την ιδιότητα του blogger ως επάγγελμα ή μέσο βιοπορισμού, θα αντιμετωπιζόταν τουλάχιστον με θυμηδία. Γιατί η διατήρηση ιστολογίου δεν αποσκοπούσε στην προσωπική προβολή με απώτερο στόχο το οικονομικό, κυρίως, κέρδος - δεν είχε καν απώτερο στόχο πέρα απ' την άμεση έκφραση και καταγραφή σκέψεων, συναισθημάτων και στιγμιοτύπων της καθημερινότητας, όπως σ' ένα παραδοσιακό, χειρόγραφο ημερολόγιο. Και επειδή τότε, σε αντίθεση με το τωρινό "καθεστώς", ήταν αδιανόητο να κοινοποιεί κανείς τα αληθινά του στοιχεία σ' έναν ανοίκειο και χαώδη χώρο όπως ο παγκόσμιος ιστός, οι bloggers δημοσίευαν με ψευδώνυμα, συνήθως μονολεκτικά ή/και σύνθετα, ενίοτε βασισμένα σε λογοπαίγνια ή αναγραμματισμούς: πότε ευφάνταστα, πότε αστεία, πότε εμπρηστικά, πότε δηλωτικά ενός προσφιλούς τους θέματος, μιας επαγγελματικής ή ερασιτεχνικής ασχολίας τους.

Κοιμήσου Αγγελούδι μου (2018)

Η ψυχοπαθολογία του οικογενειακού "ιδρυματισμού"

Δυο αδέλφια, η Άρτεμις και ο Αχιλλέας, ζουν απομονωμένα με τον κατάκοιτο αυταρχικό πατέρα τους - συνταξιούχο δασάρχη - σ' ένα μικρό βορειοελλαδίτικο χωριό, έχοντας προσαρμόσει τη "σπαρτιάτικη" καθημερινότητά τους στην ιδιομορφία των συνθηκών, ενώ μεταξύ τους έχει δημιουργηθεί ένας δεσμός που αψηφά και καταργεί κάθε είδους όριο και ταμπού. Ώσπου ένα βροχερό βράδυ κάνει την απροσδόκητη εμφάνισή του ένας επισκέπτης, ο Stefan, φέρνοντάς τους την είδηση του θανάτου της μητέρας τους, η οποία τα είχε εγκαταλείψει όταν ακόμα ήταν μικρά και ξαναπαντρεύτηκε στη Γερμανία. Ο Stefan είναι ο γιος του δεύτερου συζύγου της και τη θεωρεί κι εκείνος μάνα του. Οι αναμενόμενες εντάσεις ανάμεσα στους τρεις τους θα κορυφωθούν εκρηκτικά, φέρνοντας στο φως μια όλο και πιο εξωφρενική, αδιανόητα ζοφερή πραγματικότητα...

Κοιμήσου αγγελούδι μου είναι ο τίτλος του πρωτότυπου θεατρικού έργου των Στέλιου Θεοχάρους και Μαρίνας Φραγκεσκίδου - τρίτης στη σειρά συνεργασίας τους μετά τα επίσης θεατρικά Μεθυσμένο Μοσχαράκι (2014) και Μια Στάση Ακόμα (2017) - εμπνευσμένου από αληθινό περιστατικό, το οποίο αφηγήθηκε στον πρώτο η γιαγιά του.

Κορίτσια Ημερολογίου (2018)

Η δύναμη και η ομορφιά της (καλής) θέλησης

Τα Κορίτσια Ημερολογίου τα πρωτογνωρίσαμε μέσα από τη μεγάλη οθόνη, στην ομότιτλη βρετανική ταινία που σκηνοθέτησε το 2003 ο Nigel Cole, σε πρωτότυπο σενάριο των Juiette Towhidi & Tim Firth και με πρωταγωνίστριες, μεταξύ άλλων, τις Helen Mirren και Julie Walters. Η διεθνής επιτυχία του φιλμ είχε ως αποτέλεσμα τη διασκευή του αρχικά σε "καθαρόαιμο" θεατρικό έργο από τον ίδιο τον Firth και στη συνέχεια σε μιούζικαλ με τον τίτλο Τα Κορίτσια, σε λιμπρέτο επίσης του Firth και μουσική και τραγούδια του Gary Barlow, γνωστού από το δημοφιλές νεανικό συγκρότημα της δεκαετίας του '90 Take That.

Σε μια μικρή αγγλική κωμόπολη, τα μέλη ενός συλλόγου γυναικών αποφασίζουν να φωτογραφηθούν για ένα ημερολόγιο που τα κέρδη από τις πωλήσεις του θα διατεθούν για τον εξοπλισμό του τοπικού νοσοκομείου. Η ανήκουστα σκανδαλώδης, για τη μικρή τους κοινωνία, πρωτοτυπία του εγχειρήματος έγκειται στο ότι οι συμμετέχουσες θα φωτογραφηθούν με την... περιβολή της Εύας, χωρίς απαραίτητα να έχουν τις εμφανισιακές προδιαγραφές που παραδοσιακά προϋποθέτει ένα τέτοιο τόλμημα.