Οι Περιπέτειες του Hermux Tantamoq (2000-2007)

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Παιδικού Βιβλίου

Προ ετών (ελαφρώς) αμνημονεύτων, όταν ακόμα εργαζόμουν ως μεταφράστρια λογοτεχνίας, μου ανατέθηκαν από τις εκδόσεις Ψυχογιός τρία πολύ ιδιαίτερα βιβλία μυστηρίου, γραμμένα από έναν νεαρό και πρωτοεμφανιζόμενο, τότε, συγγραφέα: τον Αμερικανό Michael Hoeye, πρώην αγρότη, φωτογράφο μόδας και καθηγητή σε γυμνάσιο. Ήταν την εποχή που μεσουρανούσε διεθνώς ο Harry Potter με τη σειρά των "μαγικών" περιπετειών του, οι οποίες επίσης κυκλοφορούσαν από τον ίδιο εκδοτικό οίκο στην Ελλάδα. Ο Hoeye θέλησε, πιθανώς, να "απαντήσει" στο φαινόμενο Harry Potter δημιουργώντας ένα φανταστικό σύμπαν εμπνευσμένο από τους μύθους του Αισώπου και τα παραδοσιακά και έντεχνα κλασικά παραμύθια, με κεντρικό ήρωα έναν συμπαθέστατο, φιλήσυχο ρολογά, τον Hermux Tantamoq - ο οποίος δεν είχε καμιά μαγική ιδιότητα και δεν ήταν καν άνθρωπος, αλλά... ποντικός, ενώ οι συνθήκες τον ανάγκαζαν να αναλαμβάνει το ρόλο ντετέκτιβ σε άκρως περίπλοκες υποθέσεις.

Το Χριστουγεννιάτικο Γουρουνάκι (2021)

Το θαύμα της παραμονής των Χριστουγέννων

Το Χριστουγεννιάτικο Γουρουνάκι είναι το πρώτο "καθαρόαιμο" παιδικό βιβλίο της φημισμένης Αγγλίδας συγγραφέα J. K. Rowling, μετά τη δημοφιλέστατη σειρά μυθιστορημάτων της με ήρωα τον Harry Potter και τον οδηγό Φανταστικά Ζώα και πού Βρίσκονται - τα οποία, μ' όλο που διαβάστηκαν και από μικρότερα παιδιά, απευθύνονται κυρίως σε εφήβους και νεαρούς ενήλικες. Εκτός από τα παραπάνω, η Rowling έχει γράψει βιβλία για μεγάλους με "αυτόνομη" θεματολογία, καθώς και σειρά αστυνομικών μυθιστορημάτων (με το αντρικό ψευδώνυμο Robert Galbraith). Τα περισσότερα λογοτεχνικά της πονήματα έχουν μεταφερθεί στην οθόνη και αποσπάσει πλήθος βραβείων και άλλων διακρίσεων. Στην Ελλάδα έγινε γνωστή από τις εκδόσεις Ψυχογιός, από όπου πρωτοβγήκε - και εξακολουθεί να κυκλοφορεί - με εξαιρετική επιτυχία η σειρά Harry Potter, σε μεταφράσεις της αείμνηστης Καίτης Οικονόμου και της Μάιας Ρούτσου. Οι ίδιες εκδόσεις μάς προσφέρουν φέτος το Χριστουγεννιάτικο Γουρουνάκι, μεταφρασμένο από τη Σοφία Γρηγορίου και με την πανέμορφη, πρωτότυπη ασπρόμαυρη εικονογράφηση του Jim Field (επίσης πολυβραβευμένου σχεδιαστή χαρακτήρων και σκηνοθέτη κινουμένων σχεδίων, βιντεοκλίπ και διαφημιστικών σποτ).

Συνέντυξη με τη Λίνα Λυχναρά (2020)

Να μη χαθούν οι λέξεις απ' το βιβλίο, απ' το διάβασμα

Η Λίνα Λυχναρά καλεσμένη του Diastixo.gr στην εκπομπή Μένουμε Σπίτι με τους Συγγραφείς μας... LIVE! Η συγγραφέας και κριτικός Μάριον Χωρεάνθη μιλάει με τη συγγραφέα και διδάκτορα Ελληνικής Λογοτεχνίας του Πανεπιστημίου της Σορβόνης Λίνα Λυχναρά, με αφορμή το βιβλίο της Μια Σκιά στο Παράθυρο (Εκδόσεις Πατάκη), την Κυριακή 31 Μαΐου, στις 18:30.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Η συνέντευξη της Λίνας Λυχναρά, καθηγήτριάς μου στα πανεπιστημιακά τμήματα του Γαλλικού Ινστιτούτου Αθηνών και συγγραφέα αστυνομικών μυθιστορημάτων για παιδιά & νεαρούς ενήλικες, μου παραχωρήθηκε ζωντανά με τηλεδιάσκεψη μέσω Zoom και μεταδόθηκε διαδικτυακά από τον βιβλιοφιλικό ιστότοπο Bookia σε συνεργασία με το διαδικτυακό περιοδικό Διάστιχο (30.5.20), στο πλαίσιο της σειράς εκπομπών Μένουμε Σπίτι με τους Συγγραφείς μας... LIVE!

Το Πνεύμα του Χιονιού (2019)

Μια χριστουγεννιάτικη ιστορία

Έχοντας χάσει πρόσφατα τη μεγαλύτερη αδελφή του από ενδονοσοκομειακή μόλυνση, ο δεκάχρονος Christian προσπαθεί να συμβιβαστεί με τις νέες συνθήκες που επικρατούν στο σπίτι του, όπου το πένθος έχει αλλάξει δραστικά την οικογενειακή καθημερινότητα. Δίχως να το συνειδητοποιεί, επηρεάζεται και ο ίδιος από τη γενική βαρυθυμία, με αποτέλεσμα να μην ευχαριστιέται πια ούτε τη συντροφιά του καλύτερού του φίλου. Μια μέρα γνωρίζεται επεισοδιακά με την αεικίνητη και λαλίστατη Hedwig, ένα συνομήλικό του κοριτσάκι που τον παρασύρει σ' έναν ξέφρενο κόσμο γέλιου και ξεγνοιασιάς. Στο παραμυθένια όμορφο σπιτικό της, ο Christian βρίσκει ό,τι έχει χαθεί από το δικό του: ευχάριστη παρέα με ατέλειωτη κουβέντα και παιχνίδι, νόστιμο φαγητό, αστραφτερά στολίδια για τα Χριστούγεννα που πλησιάζουν, τις γνώριμες γιορτινές μελωδίες και ευωδιές.

Συνέντευξη με τον Eduardo Jauregui (2018)

Αυτά είναι τα μυστήρια της συγγραφής

Ο συγγραφέας και ψυχολόγος Eduardo Jauregui γεννήθηκε στην Οξφόρδη το 1971. Είναι αγγλόφωνος όσο και ισπανόφωνος, ενώ το επώνυμό του υπαινίσσεται βασκική καταγωγή. Έχει επίσης ασχοληθεί με το θεατρικό αυτοσχεδιασμό, είναι συνιδρυτής της συμβουλευτικής εταιρίας Serious Fun και συνεργάζεται στενά με τον εκπαιδευτικό οργανισμό Hyper Island. Αν και ο πατέρας του ήταν λάτρης της αρχαιοελληνικής γραμματείας, η πρώτη παράσταση αρχαίου δράματος που παρακολούθησε ο ίδιος ήταν οι Βάτραχοι του Αριστοφάνη στις Συρακούσες, το περασμένο καλοκαίρι. Για τα προσχέδια των βιβλίων του χρησιμοποιεί ένα δερματόδετο τετράδιο με περίτεχνο εξώφυλλο και μια πένα με το όνομα Καλλιόπη. Εδώ και χρόνια είναι το ένα μέλος του επιτυχημένου συγγραφικού διδύμου με το ψευδώνυμο Edward Berry - το άλλο είναι ο Ιταλός συγγραφέας Pierdomenico Baccalario, γνωστός από τη δημοφιλή σειρά βιβλίων του με ήρωα τον Οδυσσέα Moore. Η Ωραιότερη Ιστορία που Γράφτηκε Ποτέ είναι το πρώτο τους κοινό εγχείρημα που βλέπει το φως της δημοσιότητας και ένας φόρος τιμής στο έντυπο βιβλίο. Πρόκειται για πρωτότυπη σειρά (μετα)μυθιστορημάτων για παιδιά και εφήβους - με υπέροχη εικονογράφηση του Stefano Turconi, συνεργάτη της Disney - στα οποία πρωταγωνιστούν διάσημα έργα της κλασικής λογοτεχνίας, όπως και πραγματικά βιβλιοπωλεία και εκδότες από διάφορες πόλεις του κόσμου.

Ο Μάγος του Οζ (2017)

Μαγεία του ενός, μηχάνευμα του άλλου

Από τα γνωστότερα και δημοφιλέστερα διεθνώς μυθιστορήματα για παιδιά, ο Μάγος του Οζ πρωτοκυκλοφόρησε το 1900 (με τον αρχικό τίτλο Ο Θαυμαστός Μάγος του Οζ) και ως την εκπνοή των πνευματικών δικαιωμάτων του συγγραφέα του, 56 χρόνια αργότερα, πραγματοποίησε πολυάριθμες επανεκδόσεις και ανατυπώσεις, φτάνοντας τα τρία εκατομμύρια αντίτυπα σε πωλήσεις. Ο οραματιστής δημιουργός του, L. Frank Baum - του οποίου τα λογοτεχνικά κείμενα "προέβλεψαν" την εφεύρεση της τηλεόρασης, των φορητών υπολογιστών και των κινητών τηλεφώνων, καθώς και της εικονικής πραγματικότητας - αφιέρωσε το βιβλίο στη σύζυγο και μούσα του, Maud (μια από τις ελάχιστες γυναίκες της εποχής με πανεπιστημιακές σπουδές), ενώ έγραψε άλλες δεκατρείς συνέχειες που διαδραματίζονται στο ίδιο "σύμπαν".

Οι περιπέτειες της μικρής ορφανής Dorothy Gale, η οποία παρασύρεται από κυκλώνα και από την πατρίδα της, το Κάνσας, όπου φιλοξενείται στο φτωχικό αγροτόσπιτο των θείων της Henry & Em, προσγειώνεται στη μαγική Χώρα του Οζ, γνώρισαν πάμπολλες διασκευές για το θέατρο και την οθόνη, με εκδοχές-σταθμούς το ομότιτλο μιούζικαλ του 1902 (σε σενάριο του Baum και του Glen MacDonough) και την κινηματογραφική μεταφορά του 1939 (από τους Victor Fleming, King Vidor, George Cukor & Norman Taurog), με τη δεκαεφτάχρονη, τότε, Judy Garland στον πρωταγωνιστικό ρόλο.

Η Κούκλα που Ονειρεύτηκε την Έλενα (2017)

Οι κούκλες κλειδί και η απουσία που έγινε παρουσία

Η Έλενα δεν είναι ένα οποιοδήποτε, συνηθισμένο μικρό κορίτσι. Ευφάνταστη και στοχαστική, είναι από κείνα τα παιδιά με την οξυμένη, πρόωρα ώριμη αντίληψη, που μεγαλώνουν μοναχικά και αποτραβηγμένα, χωρίς τη συντροφιά των συνομηλίκων τους, δίχως την ξενοιασιά και τις σκανταλιές που είθισται να θεωρούνται αυτονόητες για την παιδική ηλικία. Σχεδόν ξεχασμένη στο περιθώριο της καθημερινότητας των μεγάλων, "εξόριστη" απ' τον κόσμο των παιδιών, περνά τις Κυριακές της ήσυχα και μελαγχολικά, γυρεύοντας παρηγοριά στη φαντασία της και στο ονειρικό σύμπαν των παιχνιδιών - ένα πολύχρωμο όσο και γαλήνιο περιβάλλον αθωότητας και αγνής ομορφιάς, όπου δεν ισχύουν οι περιορισμοί της "πραγματικότητας".

Ένα βαρετό μεσημέρι Κυριακής, η Έλενα συναντά την κυρία Μαγδαληνή, που οι φίλοι της τη φωνάζουν Μάγια. Μια "μάγισσα αλλιώτικη απ' τις άλλες" (όπως και η Έλενα είναι αλλιώτικη από τα υπόλοιπα παιδιά) - μια συμβολική, ιδεατή γιαγιά που είναι συγχρόνως και η "νεραϊδονονά" των αγαπημένων παραμυθιών. Η Μάγια αρχίζει να χαρίζει στην Έλενα κούκλες, για να της κάνουν παρέα τις ώρες της μοναξιάς και της πλήξης.

Η Ulrike Rylance στο Goethe-Institut (2018)

Η Penny Pepper και τα μυστήρια

Η Ulrike Rylance γεννήθηκε στην Ιένα το 1968. Σπούδασε αγγλική και γερμανική φιλολογία στη Λειψία και το Λονδίνο, ενώ στη διάρκεια των σπουδών της εργάστηκε σε σχολεία της Ουαλίας και του Μάντσεστερ. Έζησε αρκετά χρόνια στην Αγγλία, διδάσκοντας Γερμανικά σε παιδιά και ενήλικες. Από το 2001 κατοικεί μόνιμα στο Σιάτλ των Ηνωμένων Πολιτειών. Η πρώτη της νουβέλα εκδόθηκε το 2010 και έκτοτε ζει αποκλειστικά από τη συγγραφή. Εκτός από βιβλία για παιδιά και εφήβους, που μεταφράστηκαν σε έξι μέχρι στιγμής γλώσσες (όχι όμως στα Αγγλικά - αφού, όπως διευκρινίζει, είναι εξαιρετικά δύσκολο να μεταφραστεί παιδικό βιβλίο για την αγγλόφωνη αγορά), έχει γράψει και αστυνομικά μυθιστορήματα για ενήλικες, τα οποία υπογράφει με το πατρικό της επώνυμο. Στη χώρα μας κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο η σειρά ιστοριών της για παιδιά με το γενικό τίτλο Τα Μυστήρια της Penny Pepper, σε μετάφραση της Δαρείας Τζανετάκη. Με αφορμή την ως τώρα έκδοση στα Ελληνικά τεσσάρων βιβλίων της σειράς (συν ενός θεματικού ημερολογίου για το σχολικό έτος 2017-2018) και την επικείμενη κυκλοφορία του πέμπτου, με τον τίτλο Κατάσκοποι στην Άμμο, η συγγραφέας έδωσε κλειστή συνέντευξη Τύπου το απόγευμα της Πέμπτης 8 Μαρτίου στη βιβλιοθήκη του Goethe-Institut, με την Ελληνίδα μεταφράστριά της σε ρόλο διερμηνέα.

Διπλό Χτύπημα (2017)

Ό,τι δεν μας αρέσει, το σκοτώνουμε;

Με αφορμή αλλά και στόχο το μαθητικό φεστιβάλ θεάτρου σε ένα αιγαιοπελαγίτικο νησί, μια ρατσιστική οργάνωση βάζει μπρος ένα φιλόδοξο σχέδιο δολιοφθοράς. Σκοπός τους είναι να κλονίσουν ανεπανόρθωτα την αξιοπιστία της φιλολόγου Εύας Βρανά και στη συνέχεια να τη βγάλουν απ' τη μέση. "Σεσημασμένη" για την αντιρατσιστική της δράση, η Εύα έχει επιλέξει να ανεβάσει με τους μαθητές της - στους οποίους είναι ιδιαίτερα αγαπητή - ένα έργο "εμπρηστικό" λόγω του θέματός του, που με τρόπο τραγικά ειρωνικό θα επιδράσει καταλυτικά στα γεγονότα: τον Έμπορο της Βενετίας του Shakespeare.

Η υπόθεση του έργου είναι λίγο πολύ γνωστή. Ο Antonio, εξέχων Βενετός έμπορος, δανείζεται ένα υπέρογκο ποσό από τον Εβραίο αργυραμοιβό Shylock, προκειμένου να βοηθήσει το νεαρό προστατευόμενό του Bassanio να κερδίσει την εύνοια και τελικά το χέρι της Portia, μιας όμορφης και περιζήτητης αρχοντοπούλας. Όμως ο Shylock, που εξαιτίας της καταγωγής και του θρησκεύματός του έχει τραβήξει τα πάνδεινα από τη βενετσιάνικη αριστοκρατία, βρίσκει την ευκαιρία να πάρει το αίμα του πίσω, ζητώντας για εγγύηση μια λίβρα (δηλαδή μισό κιλό) σάρκας από τον Antonio - την οποία εξακολουθεί να απαιτεί ακόμα και όταν βρίσκονται τα χρήματα για να ξεπληρωθεί το χρέος.

Morphopolis (2014)

Το θαυμαστό ταξίδι μιας προνύμφης

Θεσπέσιο εικαστικά point & click παιχνιδάκι εμπνευσμένο, σύμφωνα με τους κατασκευαστές του, από το "ιδιότροπα" εμβληματικό Machinarium και το συγγενές οπτικά The Tiny Bang Story (που με τη σειρά τους χρωστούν την υφολογική τους ιδιαιτερότητα στο ήδη δεκαοκταετές Sanitarium), ενώ ο τίτλος, Morphopolis (Πόλη των Μορφών), παραπέμπει στην ταινία Metropolis του Fritz Lang. Καρπός μιας τυχαίας συνάντησης που κατέληξε σε σταθερή δημιουργική συνεργασία, το πρώτο από κοινού project του προγραμματιστή Dan Walters και του αρχιτέκτονα και βραβευμένου εικονογράφου Ceri Williams έχει ως κεντρικό χαρακτήρα μια μικρή... κάμπια που πρέπει να διανύσει όλα τα στάδια της μεταμόρφωσής της σε τέλειο έντομο, βοηθώντας παράλληλα τα υπόλοιπα πλάσματα, ζωάκια και φυτά, του περιβάλλοντός της να βρουν τροφή και να ολοκληρώσουν τη δική τους ανάπτυξη. Θέμα αναπάντεχα πρωτότυπο - αν και, για ορισμένους, ίσως όχι και τόσο συναρπαστικό εκ πρώτης όψεως. Αλλά όπως πάντα στις περιπτώσεις όπου κάτι φαντάζει υπερβολικά απλό για να είναι μονάχα αυτό που δείχνει, έτσι κι εδώ αξίζει τον κόπο να παρακάμψουμε τις επιφανειακές εντυπώσεις και να "σκάψουμε" λιγάκι πιο βαθιά.

Ο Δικός μου ο Μπαμπάς (2017)

Η κόρη του "ήρωα"

"Όλοι οι μπαμπάδες είναι καλοί. Αν ρωτήσετε τα παιδιά τους, θα σας το πουν. Όμως ο δικός μου ο μπαμπάς είναι ο καλύτερος! Κι αυτό που λέω είναι πέρα για πέρα αλήθεια".

Τα λόγια αυτά της μικρής ηρωίδας και αφηγήτριας "ανοίγουν" το βιβλίο του Μάκη Τσίτα Ο Δικός μου ο Μπαμπάς, που κυκλοφόρησε το φετινό Απρίλιο από τις εκδόσεις Πατάκη, με πολύ όμορφες έγχρωμες εικόνες της Λίλας Καλογερή. Μια σύγχρονη, γλυκύτατα χιουμοριστική αντιστροφή του γνωστού λαϊκού μας παραμυθιού με την... κουκουβάγια και το κουκουβαγιόπουλο, όπου η κάθε μάνα βλέπει το δικό της παιδί σαν το ομορφότερο απ' όλα τα άλλα. Γιατί η άνευ όρων αγάπη που εξαφανίζει τις τυχόν ατέλειες του αποδέκτη της, πλάθοντας μια εξιδανικευμένη εκδοχή του, δεν είναι ίδιον ούτε προνόμιο μονάχα των γονιών.

Στα μάτια του παιδιού, που αντιλαμβάνεται τον κόσμο σε διαστάσεις εντελώς διαφορετικές απ' ό,τι ένας μεγάλος, οι γονείς του είναι η προσωποποίηση της ανθρώπινης τελειότητας, η ενσάρκωση του δικού του μελλοντικού εαυτού. Πράγμα απόλυτα αναμενόμενο και κατανοητό, ως την αναπόφευκτη βαθμιαία απομυθοποίηση που θα φέρει η εφηβεία και η ενηλικίωση. Σε φυσιολογικές συνθήκες, άλλωστε, ο γονιός είναι - και οφείλει να είναι - μια ακλόνητη πηγή δύναμης και προστασίας για το παιδί, μια σταθερά η οποία ρυθμίζει σχεδόν ολοκληρωτικά την καθημερινότητά του, ενώ την ίδια στιγμή καθορίζεται σε σημαντικό βαθμό από αυτήν. Πρόκειται για μια ιδιόμορφη όσο και αναγκαία "συγχώνευση" αλληλεξαρτώμενων μικροκόσμων μέσα στο ευρύτερο πλαίσιο της οικογένειας.

Η Πολιτεία των Λουλουδιών (2016)

Δεν έχουν ηλικία τα παιδιά. Όπως οι άγγελοι.

Τα παραμύθια δεν είναι μόνο για παιδιά. Ή, μάλλον, όπως ο ίδιος ο Παντολέων Φλωρόπουλος επισημαίνει στο επιλογικό σημείωμα του βιβλίου του Η Πολιτεία των Λουλουδιών, "το παραμύθι βγαίνει από την παραμυθία. Που σημαίνει παρηγοριά. Κι αν είναι κάποιος που σ' αυτόν τον κόσμο πρέπει να παρηγορηθεί με το παραμύθι, δεν είναι το παιδί, αλλά ο ενήλικας που πολυεπίπεδοι εξωτερικοί παράγοντες έθαψαν το παιδί μέσα του". Η Πολιτεία των Λουλουδιών, λοιπόν, αν και αυτοχαρακτηρίζεται "παραμύθι", δεν απευθύνεται αποκλειστικά στα παιδιά. Είναι η ιστορία ενός αγοριού στο κατώφλι της εφηβείας, της ανακάλυψης του κόσμου με ό,τι πρωτόγνωρες, καθοριστικές εμπειρίες και συναισθήματα εμπλέκει και προκαλεί.

Με την καθοδήγηση αρχικά ενός γιγάντιου πελαργού και στη συνέχεια του σοφού παππού του, ο μικρός Ζανέτος - πλάσμα άκρας αθωότητας, "αγρίμι" μεγαλωμένο μέσα στη φύση, με την οποία επικοινωνεί και αλληλεπιδρά ως αυτονόητο και αναπόσπαστο στοιχείο της, άφθαρτο από τους περιορισμούς και τις συμβάσεις του λεγόμενου "πολιτισμού" - σιγά σιγά θα ξεμυτίσει από το προστατευτικό, αδιαπέραστο ίσαμε τότε κέλυφος μιας μακάρια μοναχικής και ευφρόσυνα αλαφροΐσκιωτης παιδικότητας για να γνωρίσει την "παραέξω" ζωή, συναρπαστική όσο και επικίνδυνη, γεμάτη δρόμους αλλά και εμπόδια: έναν περίπλοκο και εύθραυστο μαζί μηχανισμό όπου "τα προβλήματα γεννούν. Λυμένα, γεννούν κόσμους. Άλυτα, γεννούν κόμπους", ενώ η πρώτη επαφή με την αποκαλούμενη "οργανωμένη" (αστική) ανθρώπινη κοινωνία "είναι σαν να κατεβαίνεις από τον ουρανό στη γη, σαν να είσαι νερό και γίνεσαι πάγος, σαν να ήσουν λάβα και έγινες χώμα".

Μαζί (2016)

Αυτά που παίρνει ο άνεμος, τα φέρνει η αγάπη

Η Δήμητρα Ψυχογυιού είναι πολυσχιδής, ιδιότυπα ευφάνταστη και ευρηματική δημιουργός. Απόφοιτη της Σχολής Βακαλό, μαθήτρια του αγιογράφου και πανεπιστημιακού Γεωργίου Κόρδη, ασχολείται με την εικονογράφηση βιβλίων και τη διδασκαλία ζωγραφικής και ραπτικής στο εργαστήρι Πέτρα, Ψαλίδι, Χαρτί που ίδρυσε και διευθύνει η ίδια. Ακόμα, ζωγραφίζει παραμύθια πάνω σε παπούτσια, τα οποία διατίθενται μέσω της επίσης δικής της φίρμας Nadeen Shoes & Accessories. Έχει εικονογραφήσει 24 βιβλία Ελλήνων και κλασικών ξένων συγγραφέων, σε συνεργασία με τις εκδόσεις Άγκυρα, Μεταίχμιο και Παρρησία. Τα παραμύθια Η Μυγδαλιά και το Φεγγάρι και Ο Κηπουρός του Ουρανού, με κείμενο και εικονογράφηση της ίδιας, εκδόθηκαν το 2006 και το 2009 αντίστοιχα από την Άγκυρα, ενώ το τρίτο εξ ολοκλήρου δικό της βιβλίο, μια τρυφερή παραβολή με τον τίτλο Μαζί, κυκλοφόρησε τον Οκτώβριο του 2016 από τις εκδόσεις Εν Πλω.

Ο Ingo Siegner στην Αθήνα (2017)

Φαίνομαι έξυπνος, αλλά δεν είμαι και τόσο έξυπνος

Από τα σημαντικότερα ονόματα στο χώρο της σύγχρονης λογοτεχνίας για παιδιά, ο βραβευμένος Γερμανός συγγραφέας και εικονογράφος Ingo Siegner, δημιουργός της πανευρωπαϊκά δημοφιλούς σειράς βιβλίων με ήρωα το μικρό δράκο Καρύδα, βρέθηκε για λίγες μέρες στην Αθήνα στα τέλη Μαρτίου για σειρά εκδηλώσεων αφιερωμένων στον ίδιο και το έργο του, προσκεκλημένος των εκδόσεων Μεταίχμιο - από τις οποίες κυκλοφορούν τα βιβλία του στην Ελλάδα, σε μετάφραση της Μαρίας Αγγελίδου - και του Goethe-Institut. Με αφορμή την κυκλοφορία στη χώρα μας του πιο πρόσφατου βιβλίου της σειράς, με τίτλο Ο Μικρός Δράκος Καρύδας στην Εποχή των Δεινοσαύρων, ο Ingo Siegner έδωσε το απόγευμα της Πέμπτης, 30 Μαρτίου, συνέντευξη Τύπου στο πατάρι του πολυχώρου των εκδόσεων Μεταίχμιο, με διερμηνέα τη μεταφράστριά του Μαρία Αγγελίδου.

Ιδιαίτερα προσιτός και παραστατικός, κινούμενος με άνεση μεταξύ τριών γλωσσών (της μητρικής του γερμανικής, της γαλλικής - στην οποία εκφράζεται άπταιστα, τόσο προφορικά όσο και γραπτά - και της αγγλικής), ο συγγραφέας καλησπέρισε στα Ελληνικά το ακροατήριο και προχώρησε σε μια αυτοπαρουσίαση από την οποία δεν έλειπε το χιούμορ.

Δυο Αφιερωματικά Βιβλία Τέχνης για Παιδιά & Όχι Μόνο

I. Ο ΖΩΓΡΑΦΟΣ ΠΟΥ ΖΩΓΡΑΦΙΣΕ ΕΝΑ ΓΑΛΑΖΙΟ ΑΛΟΓΟ (2015)

Μπορεί ένα άλογο να είναι γαλάζιο, ένα κουνέλι τριανταφυλλί ή μια αλεπού μενεξελιά; Υπάρχουν μαύρες πολικές αρκούδες, πράσινα λιοντάρια, κίτρινες αγελάδες και κόκκινοι κροκόδειλοι; Πώς γίνεται ένας ελέφαντας να έχει χρώμα πορτοκαλί ή ένα γαϊδουράκι μυριάδες πολύχρωμες βούλες;

Και όμως, γίνεται: στο μυαλό και στο βλέμμα ενός ζωγράφου, όλα είναι δυνατά - τίποτα δεν θεωρείται απίθανο, παράλογο ή μεμπτό. Η τέχνη αποδομεί τον κόσμο για να τον ξαναχτίσει απ' την αρχή, καταργώντας τα όρια και τις δεσμεύσεις που θέτει η επιφανειακή, "πρώτου βαθμού" αντίληψη της πραγματικότητας.

Εμπνευσμένος από το ρηξικέλευθο για την εποχή του ύφος του Γερμανού εξπρεσιονιστή ζωγράφου Franz Marc (1880-1916), ο Αμερικανός σχεδιαστής, εικονογράφος και συγγραφέας Eric Carle του αφιερώνει το πρωτότυπο, πανέξυπνο και συγκλονιστικό στη σύλληψή του αυτό βιβλίο (για την πλήρη κατανόηση του σκεπτικού του, αξίζει να διαβαστεί το επίμετρο με τα συνοπτικά αλλά εξαιρετικά ενδιαφέροντα βιογραφικά στοιχεία και των δυο τους) όπου πρωτοστατεί η εικόνα, ενώ το κείμενο όλο κι όλο αποτελείται από καμιά δεκαριά συντομότατες λεζάντες. Μια σειρά από ισάριθμες, υποτιθέμενα παιδικές ζωγραφιές που απλώνονται σε δυο αντικριστές σελίδες η καθεμιά, δείχνοντας ζώα με φιγούρες σχηματικά αναγνωρίσιμες και απροσδόκητα χρώματα, παρακινεί τους μικρούς (και όχι μόνο) αναγνώστες να αφεθούν στο καλλιτεχνικό τους ένστικτο και να απελευθερώσουν τη φαντασία τους, δίχως να επιδιώκουν την αυστηρά "πιστή" αναπαράσταση των θεμάτων τους.

Δυο Παιδικά Βιβλία για την Προσφυγιά & τη Διαφορετικότητα

I. ΠΡΙΓΚΙΠΑΣ ΣΗΜΑΙΝΕΙ AMIR (2015)

Ένα συγκινητικό παραμύθι που δεν είναι ακριβώς παραμύθι μας διηγείται η Άννα Κοντολέων στο καινούργιο της βιβλίο για παιδιά: την ιστορία του Amir, ενός μικρού πρόσφυγα απ' την Ανατολή, ο οποίος ναυαγεί στην Ελλάδα (ή σε μια ακτή που πιθανώς είναι ελληνική) και πασχίζει να επιβιώσει όπως μπορεί, με μοναδικό στήριγμα την παρέα ενός αδέσποτου σκύλου. Αν και το όνομά του, Amir, σημαίνει όντως "πρίγκιπας" στα Αραβικά, μόνο σαν πρίγκιπα δεν τον υποδέχεται η χώρα όπου τον ξέβρασαν τα κύματα, πνιγμένη και η ίδια στα δικά της προβλήματα και βάσανα. Ξεκομμένος απ' τα συγγενικά και φιλικά του πρόσωπα και κυνηγημένος από τη μια κακοτυχία μετά την άλλη, ο υπερήφανος Amir αρνείται πεισματικά να καταφύγει στον εξευτελισμό της ζητιανιάς ή να δεχτεί "ελεημοσύνη" και προσπαθεί όσο γίνεται ευπρεπώς να βρει κατάλυμα και τροφή για τον εαυτό του και τον Malik, το πιστό σκυλί που δεν πτοείται απ' τη σκληρότητα και την αδιαφορία των ανθρώπων.

Ευτυχώς, δεν είναι όλοι οι άνθρωποι σκληροί και αδιάφοροι. Υπάρχουν βέβαια εκείνοι που ενώ συμπονούν, διστάζουν να βοηθήσουν για θεμιτούς και μη λόγους, καθώς και όσοι φανερά δεν ανέχονται να "μολυνθεί" η επίφαση της ευζωίας τους από το... αντιαισθητικό θέαμα της δυστυχίας (ή παρακινούνται από καθαρή μοχθηρία και διαστροφή, όπως ο γέρος που δηλητηριάζει τα αδέσποτα). Υπάρχουν επίσης αυτοί που προστρέχουν μεμονωμένα και διακριτικά, από προσωπική τους ευαισθησία, αλλά και εκείνοι που ασχολούνται σε ευρύτερη κλίμακα, έμπρακτα και οργανωμένα, με τα ακανθώδη κοινωνικά ζητήματα.

Μανόλο & Μανολίτο... και Μανουήλ (2015)

Παράλληλα & τεμνόμενα λογοτεχνικά σύμπαντα

Ο Μανόλο και ο Μανολίτο είναι δυο φίλοι που θα μπορούσαν επίσης να είναι παππούς και εγγονός, ή το ίδιο άτομο σε δυο στάδια της ζωής του. Δεν μένουν στο ίδιο σπίτι, ζουν όμως στην ίδια γειτονιά: ο Μανολίτο με τους καλλιτέχνες γονείς του και ο Μανόλο με τη λευκή σκυλίτσα του, που ο Μανολίτο έχει ονομάσει Νύχτα. Ένα ατυχές περιστατικό γίνεται αιτία να προστεθεί στην παρέα κι ένας τρίτος φίλος, ο έφηβος Μανουήλ, ο οποίος έχει βγει κυριολεκτικά μέσα από άλλο κείμενο – ενός άλλου συγγραφέα και ενός άλλου καιρού.

Συνέχεια του νεανικού αφηγήματος Μανόλο & Μανολίτο (2013), το ευπρόσδεκτα ιδιότυπο αυτό λογοτέχνημα του Μάνου Κοντολέων δανείζεται το νεαρό πρωταγωνιστή από το διήγημα του Γεωργίου Βιζυηνού Το Μόνον της Ζωής του Ταξείδιον (1884), μεταφέροντάς τον σε ένα σύγχρονο εναλλακτικό σύμπαν: από την Κωνσταντινούπολη, το μαθητευόμενο ραφτόπουλο του Βιζυηνού "διακτινίζεται" κοντά στην περιοχή του Μανόλο και του Μανολίτο και γίνεται βοηθός του ιδιοκτήτη ενός φυτωρίου-θερμοκηπίου. Αν και δεν είναι βέβαια η πρώτη φορά που ένα λογοτεχνικό (και όχι μόνο) έργο κλείνει το μάτι σε ένα άλλο, η ιδιαιτερότητα του Μανόλο & Μανολίτο και... Μανουήλ έγκειται στην ένταξη ενός προσώπου, σχεδόν αυτούσιου, από ένα προγενέστερο κείμενο διαφορετικής "πατρότητας" και στη διασταύρωση της ιστορίας του με εκείνη του νεότερου βιβλίου, κατά τρόπο τόσο οργανικό ώστε τα όριά τους σχεδόν χάνονται.

Συνέντευξη στη Δήμητρα Σιδερή (2003)

Το παιδικό βιβλίο & η εικονογράφησή του

Η παρακάτω συνέντευξη μου ζητήθηκε από την τότε φοιτήτρια Δήμητρα Σιδερή (στην οποία και την παραχώρησα), στο πλαίσιο σχετικής εργασίας της και με αφορμή τα εγκαίνια της έκθεσης μαθητικών έργων ζωγραφικής από σχολεία της ανατολικής Αττικής ("ένα εικαστικό, παράδοξο και αινιγματικό ταξίδι στον κόσμο της φαντασίας") στις Αίθουσες Λόγου & Τέχνης της Στοάς του Βιβλίου (1-4 Οκτωβρίου 2003). Δεν γνωρίζω αν και πού δημοσιεύτηκε ή πώς χρησιμοποιήθηκε τελικά.

Ποια νομίζετε πως πρέπει να είναι η σχέση εικόνας και κειμένου στα παιδικά βιβλία;

Συνήθως εξαρτάται από την ηλικία των παιδιών στα οποία απευθύνονται τα βιβλία. Όσο μεγαλώνουν τα παιδιά, η σχέση εικόνας-κειμένου γίνεται αντιστρόφως ανάλογη. Τα μικρότερα παιδιά έχουν μεγαλύτερη ανάγκη την εικόνα, γιατί μέσω αυτής κεντρίζεται το ενδιαφέρον τους, οξύνεται η παρατηρητικότητα και καλλιεργείται η φαντασία τους. Γι' αυτό, άλλωστε, βλέπουμε ότι σε βιβλία που απευθύνονται σε πολύ μικρά παιδιά το κείμενο είναι από απλή "λεζάντα" έως ανύπαρκτο, ενώ στα βιβλία της λεγόμενης "νεανικής" λογοτεχνίας η εικονογράφηση μπορεί και να λείπει εντελώς.