Αθήνα, 23/9/16

Μεταξύ καφεϊνομανών, (ποιητική) ειλικρίνεια. Από το Mpimpero στη Σταδίου.

Φλοίσβος, 6/9/16

Περιμένοντας το τραμ στο Φλοίσβο Παλαιού Φαλήρου, ένα βράδυ βροχερό.

Συνέντευξη στην Τασσώ Γαΐλα (2016)

Κώστας Χωρεάνθης - 80 χρόνια από τη γέννηση ενός λογίου

Μόλις συμπληρώθηκαν 80 χρόνια από τη γέννηση και 20 από το θάνατο του διακεκριμένου πνευματικού ανθρώπου, του Χίου δασκάλου, παιδαγωγού, συγγραφέα, ποιητή, μεταφραστή και κριτικού Κώστα Χωρεάνθη (Καλαμωτή Χίου 1936-Αθήνα 1996) και με αφορμή αυτό το γεγονός, οι κληρονόμοι του προχώρησαν στην κυκλοφορία ποιητικής συλλογής με ανέκδοτα ποιήματά του. Λόγια Σιωπής ο τίτλος της συλλογής από τις εκδόσεις Σ. Ι. Ζαχαρόπουλος (2016). Επιμέλεια έκδοσης: Ελένη, Μάριον και Βερίνα Χωρεάνθη (η σύζυγος και οι κόρες του εκλιπόντος δημιουργού).

Παιδί Μικρασιατών προσφύγων, ο Κώστας Χωρεάνθης γεννήθηκε στην Καλαμωτή Χίου το 1936. Φτώχεια μεγάλη που δεν τον σταματά από το πάθος του, το διάβασμα. Ο νεαρός Κώστας μελετά ό,τι πέσει στα χέρια του, μελετά διαρκώς και με τη μεγάλη φιλομάθεια που τον διακρίνει, θα καταφέρει τελικά - και παρά τις αντιξοότητες - να σπουδάσει, να γίνει δάσκαλος και να διδάξει ό,τι έμαθε και ό,τι μάθαινε, να διακριθεί στο χώρο της παιδαγωγικής και παράλληλα, σε νεαρή ακόμα ηλικία, να κάνει αισθητή την παρουσία του στο χώρο της λογοτεχνίας. Δάσκαλος με αξιόλογη καριέρα στο χώρο της εκπαίδευσης, από τους πλέον διακεκριμένους παιδαγωγούς με καταγωγή τη Χίο, παράλληλα με τη διδασκαλία συνεχώς δημιουργούσε, έγραφε, μελετούσε...

Θεατρικές Εκδόσεις Κάπα (2016)

Σταχυολόγηση από τον κατάλογο του 2016

Συνεχίζοντας, διευρύνοντας και εδραιώνοντας μια αν όχι μεγάλης εμβέλειας, εξαιρετικού πάντως ενδιαφέροντος παράδοση του τόπου μας στο χώρο του βιβλίου σε συνάρτηση με το θέατρο - ας θυμηθούμε για παράδειγμα τις θεατρικές εκδόσεις του Ελευθερουδάκη, του Γκοβόστη και φυσικά τις ιστορικές σειρές της Δωδώνης - η Κάπα Εκδοτική δίνει το απαράκαμπτο στίγμα της με το δικό της, διαρκώς εμπλουτιζόμενο κατάλογο θεατρικών έργων από γνωστούς και λιγότερο γνωστούς, κλασικούς αλλά και νεότερους έως πρωτοεμφανιζόμενους Έλληνες και ξένους συγγραφείς. Με ιδιότυπα αναγνωρίσιμο, φρέσκο και μοντέρνο σχεδιασμό που χρησιμοποιεί μινιμαλιστικά όπως και υπαινικτικά την τεχνική της "χαρτοκοπτικής" στα εξώφυλλα, τα βιβλία της σειράς - που είναι συγχρόνως θεατρικά προγράμματα - ανάγουν το συχνά ευτελές, εφήμερο φυλλάδιο που είμαστε μαθημένοι να προμηθευόμαστε στο φουαγέ του θεάτρου σε πολυτελή, άψογο αισθητικά τόμο, ο οποίος περιέχει το πλήρες κείμενο της παράστασης (συνοδευόμενο συνήθως από πλούσιο σχετικό υλικό) και θα εξακολουθεί να μας συντροφεύει μετά το τέλος της, αποκτώντας μόνιμη θέση στη βιβλιοθήκη μας. Το παρόν άρθρο καταπιάνεται ενδεικτικά με ελάχιστο μόνο τμήμα της σημαντικότατης αυτής συλλογής, παρουσιάζοντας έργα που αντιπροσωπεύουν σημαδιακές εποχές και καθοριστικές υφολογικές ή/και θεματολογικές τάσεις του θεάτρου και της λογοτεχνίας.

Η Τέχνη για τους Λίγους (1945)

Χειρόγραφα & ντοκουμέντα του Άρτζη Μπούρτζη

Συνεπαρμένος από τις άρδην νεωτερικές τάσεις της ποίησης στη μετακατοχική Ελλάδα, ο νεαρός Αθηναίος φιλότεχνος Άρτζης Μπούρτζης πιάνει φιλίες με τους αυτοαποκαλούμενους πνευματικούς κύκλους και καταφέρνει να εισχωρήσει στα άδυτά τους, προκειμένου να καταγράψει λεπτομερώς τα τεκταινόμενα. Εξέχουσα θέση στις παρατηρήσεις του κατέχουν οι ανερχόμενοι υπερρεαλιστές (ή σουρεαλιστές), οι οποίοι ευαγγελίζονται την κάθετη ανατροπή όλων όσων γνώριζε και πίστευε ο κόσμος για την ποίηση και την τέχνη. Πρόκειται όμως στ' αλήθεια για μια επαναστατική στάση ζωής, ή για βολικό άλλοθι ώστε να γράφει ο καθένας ανενόχλητος τις "αρλούμπες" του; Και πώς είναι δυνατόν να αναγνωριστεί και να ξεχωρίσει ως γνήσια ποιητικό ή/και καλλιτεχνικό ένα έργο χωρίς κανένα σταθερό, αποδεδειγμένο σημείο αναφοράς;

Μ' όλο που σήμερα δείχνουν μάλλον ξεπερασμένες και κοντόφθαλμες, οι αντιρρήσεις του αείμνηστου Μικρασιάτη νομικού, φιλολόγου, δημοσιογράφου και ερασιτέχνη φωτογράφου της Κατοχής, Κώστα Παράσχου (1912-2000) - τακτικού συνεργάτη και ανταποκριτή στο εξωτερικό των εφημερίδων Πρωία, Βραδυνή, Μάχη, Ελευθερία, Εθνικός Κήρυξ και Καθημερινή και επί σειρά ετών διευθυντή της Διαπλάσεως των Παίδων - δεν ήταν και εντελώς αθέμιτες.

Δυο Αφιερωματικά Βιβλία Τέχνης για Παιδιά & Όχι Μόνο

I. Ο ΖΩΓΡΑΦΟΣ ΠΟΥ ΖΩΓΡΑΦΙΣΕ ΕΝΑ ΓΑΛΑΖΙΟ ΑΛΟΓΟ (2015)

Μπορεί ένα άλογο να είναι γαλάζιο, ένα κουνέλι τριανταφυλλί ή μια αλεπού μενεξελιά; Υπάρχουν μαύρες πολικές αρκούδες, πράσινα λιοντάρια, κίτρινες αγελάδες και κόκκινοι κροκόδειλοι; Πώς γίνεται ένας ελέφαντας να έχει χρώμα πορτοκαλί ή ένα γαϊδουράκι μυριάδες πολύχρωμες βούλες;

Και όμως, γίνεται: στο μυαλό και στο βλέμμα ενός ζωγράφου, όλα είναι δυνατά - τίποτα δεν θεωρείται απίθανο, παράλογο ή μεμπτό. Η τέχνη αποδομεί τον κόσμο για να τον ξαναχτίσει απ' την αρχή, καταργώντας τα όρια και τις δεσμεύσεις που θέτει η επιφανειακή, "πρώτου βαθμού" αντίληψη της πραγματικότητας.

Εμπνευσμένος από το ρηξικέλευθο για την εποχή του ύφος του Γερμανού εξπρεσιονιστή ζωγράφου Franz Marc (1880-1916), ο Αμερικανός σχεδιαστής, εικονογράφος και συγγραφέας Eric Carle του αφιερώνει το πρωτότυπο, πανέξυπνο και συγκλονιστικό στη σύλληψή του αυτό βιβλίο (για την πλήρη κατανόηση του σκεπτικού του, αξίζει να διαβαστεί το επίμετρο με τα συνοπτικά αλλά εξαιρετικά ενδιαφέροντα βιογραφικά στοιχεία και των δυο τους) όπου πρωτοστατεί η εικόνα, ενώ το κείμενο όλο κι όλο αποτελείται από καμιά δεκαριά συντομότατες λεζάντες. Μια σειρά από ισάριθμες, υποτιθέμενα παιδικές ζωγραφιές που απλώνονται σε δυο αντικριστές σελίδες η καθεμιά, δείχνοντας ζώα με φιγούρες σχηματικά αναγνωρίσιμες και απροσδόκητα χρώματα, παρακινεί τους μικρούς (και όχι μόνο) αναγνώστες να αφεθούν στο καλλιτεχνικό τους ένστικτο και να απελευθερώσουν τη φαντασία τους, δίχως να επιδιώκουν την αυστηρά "πιστή" αναπαράσταση των θεμάτων τους.

Σταθμός Μετρό Δάφνης, 26/6/16

Πλαστικό καροτσάκι κούκλας παρατημένο μπροστά σ' έναν κάδο σκουπιδιών, σε στάση λεωφορείων στη Δάφνη (η φωτό βγήκε λίγο θολή εξαιτίας μυστηριώδους απορρύθμισης του κινητού μου).

Η Patti Smith στην Αθήνα (2016)

Κάποτε θα ανυψωθούμε προς το φως

Την έχουν επονομάσει "πριγκίπισσα της οργής", "φύλακα του φλέγματος", "ιέρεια της rock", "άγριο άλογο του rock & roll" αλλά και "γιαγιά του punk" - η ίδια, ωστόσο, αρνείται με βδελυγμία το τελευταίο. Οι νευρώδεις μελωδίες, οι επαναστατικοί στίχοι και η εξαιρετικά εκφραστική φωνή της, σε συνδυασμό με τη χαρακτηριστική της εμφάνιση, την καθιστούν ούτως ή άλλως ιδιάζουσα περίπτωση δημιουργού και ερμηνεύτριας, πέρα από μουσικά είδη, ύφη και κατατάξεις. Αν και πρωτοπαρουσιάστηκε σε μια εποχή όπου "φοριόταν" ο θυμός εναντίον του κατεστημένου μέσα από καταχρήσεις και ακραία αντισυμβατικούς τρόπους ζωής, η Patti Smith κατόρθωσε να αποφύγει την παγίδα του επικαιρικού και να αφήσει το στίγμα της ως απαράκαμπτη μορφή των σύγχρονων μουσικών πραγμάτων. Το πρώτο της άλμπουμ, Horses, βγήκε το 1975 και ακολούθησαν άλλα δέκα, με πιο πρόσφατο το ονειρικό Banga (2012).

Εικαστικός επίσης και ποιήτρια, έχει εκδώσει αρκετές ποιητικές συλλογές, το λεύκωμα Strange Messenger (2003) από την ομότιτλη ατομική έκθεση ζωγραφικής της και δυο αυτοβιογραφικά αφηγήματα, Just Kids και M Train.

Δυο Παιδικά Βιβλία για την Προσφυγιά & τη Διαφορετικότητα

I. ΠΡΙΓΚΙΠΑΣ ΣΗΜΑΙΝΕΙ AMIR (2015)

Ένα συγκινητικό παραμύθι που δεν είναι ακριβώς παραμύθι μας διηγείται η Άννα Κοντολέων στο καινούργιο της βιβλίο για παιδιά: την ιστορία του Amir, ενός μικρού πρόσφυγα απ' την Ανατολή, ο οποίος ναυαγεί στην Ελλάδα (ή σε μια ακτή που πιθανώς είναι ελληνική) και πασχίζει να επιβιώσει όπως μπορεί, με μοναδικό στήριγμα την παρέα ενός αδέσποτου σκύλου. Αν και το όνομά του, Amir, σημαίνει όντως "πρίγκιπας" στα Αραβικά, μόνο σαν πρίγκιπα δεν τον υποδέχεται η χώρα όπου τον ξέβρασαν τα κύματα, πνιγμένη και η ίδια στα δικά της προβλήματα και βάσανα. Ξεκομμένος απ' τα συγγενικά και φιλικά του πρόσωπα και κυνηγημένος από τη μια κακοτυχία μετά την άλλη, ο υπερήφανος Amir αρνείται πεισματικά να καταφύγει στον εξευτελισμό της ζητιανιάς ή να δεχτεί "ελεημοσύνη" και προσπαθεί όσο γίνεται ευπρεπώς να βρει κατάλυμα και τροφή για τον εαυτό του και τον Malik, το πιστό σκυλί που δεν πτοείται απ' τη σκληρότητα και την αδιαφορία των ανθρώπων.

Ευτυχώς, δεν είναι όλοι οι άνθρωποι σκληροί και αδιάφοροι. Υπάρχουν βέβαια εκείνοι που ενώ συμπονούν, διστάζουν να βοηθήσουν για θεμιτούς και μη λόγους, καθώς και όσοι φανερά δεν ανέχονται να "μολυνθεί" η επίφαση της ευζωίας τους από το... αντιαισθητικό θέαμα της δυστυχίας (ή παρακινούνται από καθαρή μοχθηρία και διαστροφή, όπως ο γέρος που δηλητηριάζει τα αδέσποτα). Υπάρχουν επίσης αυτοί που προστρέχουν μεμονωμένα και διακριτικά, από προσωπική τους ευαισθησία, αλλά και εκείνοι που ασχολούνται σε ευρύτερη κλίμακα, έμπρακτα και οργανωμένα, με τα ακανθώδη κοινωνικά ζητήματα.

Συνέντευξη με τον Αλέξανδρο Αδαμόπουλο (2016)

Απ' τον απέραντο θρήνο στην έντονη βακχεία

Τελειώνοντας, πριν λίγους μήνες, μια συνέντευξή μας για το έμμετρο παραμυθόδραμά του Ο Σιμιγδαλένιος (που παίχτηκε τη φετινή σεζόν για εφτά μήνες στο Εθνικό Θέατρο), ο Αλέξανδρος Αδαμόπουλος ανέφερε το επίσης έμμετρο θεατρικό του Οχιναιλέγοντας, που η τουρκική του μετάφραση μόλις εκείνες τις ημέρες είχε εκδοθεί στη γείτονα χώρα. Άφησε έτσι ανοιχτό ένα παράθυρο για μια άλλη συνέντευξη, με αποκλειστικό θέμα το καινούργιο αυτό έργο, θεατρικό όπως και ο Σιμιγδαλένιος, συγχρόνως όμως και ένα ποιητικό, λογοτεχνικό κείμενο που διαβάζεται πολύ ευχάριστα μόνο του...

Τίτλος ασυνήθιστος και άκρως προκλητικός για την περιέργεια το Οχιναιλέγοντας.

"Οχιναιλέγοντας φριχτά, μ' απέραντη ευκολία"... Ήταν ένας νεολογισμός δικός μου σ' έναν στίχο ερημίτη, μόνο του, που τον είχα φτιάξει παλιά. Τον έλεγα μετά κάθε τόσο, σαρκαστικά, στη Μαργαρίτα Καραπάνου όταν έγραφε το Ναι, θέλοντας να της δείξω πως τελικά δεν λέει ποτέ της "ναι" στη ζωή, μα διαρκώς "οχιναιλέγει". Κι ύστερα, πολλά χρόνια μετά - δέκα, γράφοντας το θεατρικό - ο στίχος φτερούγισε κι ήρθε κι έκατσε μόνος του, στην αρχή αρχή του έργου: Στο πρώτο κιόλας χορικό, όπου ο Χορός των Φρουρών του Έρωτα υμνεί το θεό του. Κι αμέσως ήξερα πως η καινούργια μου λέξη - που ήταν μέσα μου παλιά και χιλιοειπωμένη πλέον - δεν μπορούσε παρά να είναι και ο τίτλος του βιβλίου.