Συνέντευξη με τον Hans-Joachim Lang (2019)

Έχω εμπιστοσύνη στην επικράτηση της λογικής

Ο Γερμανός ιστορικός και μελετητής Hans-Joachim Lang γεννήθηκε το 1951. Σπούδασε πολιτικές επιστήμες και κοινωνιολογία και εργάστηκε αρχικά ως δημοσιογράφος, εκδηλώνοντας παράλληλα ζωηρό ενδιαφέρον για την ιστορική έρευνα, με την οποία και ασχολήθηκε αποκλειστικά στη συνέχεια. Το 1982 ανέλαβε την επιστημονική ενότητα της καθημερινής εφημερίδας Schwabisches Tagblatt του Τούμπιγκεν, ενώ διετέλεσε επίκουρος καθηγητής πολιτισμικής ανθρωπολογίας στο τοπικό πανεπιστήμιο, όπου είχε σπουδάσει και ο ίδιος. Το 1989 ο Lang και ο συνεργάτης του Wolfgang Moser αρνήθηκαν το βραβείο "δημοσιογραφικής τόλμης" Fritz-Sanger, λόγω πρότερων σχέσεων του εκδοτικού οργανισμού που το θέσπισε με το ναζιστικό καθεστώς. Το 2004 κυκλοφόρησε η βραβευμένη μελέτη του με τον τίτλο Die Namen der Nummern (Τα Ονόματα των Αριθμών), η οποία αποκαλύπτει τα ονόματα όλων των αιχμαλώτων του στρατοπέδου συγκέντρωσης Natzweiler-Struthof που θανατώθηκαν σε θαλάμους αερίων από τον καθηγητή ανατομίας August Hirt, με σκοπό τη συλλογή σκελετών Εβραίων για "επιστημονικούς" σκοπούς. Το φετινό Ιούνιο ο συγγραφέας επισκέφθηκε την Αθήνα με αφορμή την κυκλοφορία στη χώρα μας του βιβλίου του Οι γυναίκες του Block 10 - Ιατρικά πειράματα στο Auschwitz από τις εκδόσεις University Studio Press, προλογισμένου από τον Τζέκυ Μπενμαγιόρ και σε θαυμάσια μετάφραση της πανεπιστημιακού, μεταφράστριας και ιδρύτριας του εκδοτικού οίκου Ρωμιοσύνη στη Γερμανία, Νίκης Eideneier-Αναστασιάδη - την οποία και ευχαριστώ ιδιαίτερα για τη συμβολή της ως διερμηνέα στην παρούσα συνέντευξη.

Συνέντευξη με τον Mohed Altrad (2018)

Κρατώ πάντα ανεκτική στάση απέναντι στους άλλους

Ο Mohed Altrad δεν γνωρίζει την ηλικία του. Γεννήθηκε πιθανώς στα τέλη της δεκαετίας του '50, σ' ένα χωριό Βεδουίνων της Συρίας και μεγάλωσε μέσα σε άθλιες οικονομικές και οικογενειακές συνθήκες. Ορφανός από μητέρα, εγκαταλελειμμένος απ' τον πατέρα του και κατατρεγμένος απ' τους υπόλοιπους στενούς του συγγενείς, κατόρθωσε να επιβιώσει και να μορφωθεί αποκλειστικά χάρη στη δική του ανυποχώρητη θέληση και επιμονή. Η δίψα του για γνώση τον βοήθησε να διαπρέψει από νωρίς στις σπουδές του, για να βρεθεί στη συνέχεια με υποτροφία στη Γαλλία, όπου απέκτησε διδακτορικό στην επιστήμη των υπολογιστών, έπιασε δουλειά σε πολυεθνική εταιρία πετρελαίου και δραστηριοποιήθηκε στον τομέα των τηλεπικοινωνιών. Σήμερα ζει με την οικογένειά του στο Μονπελιέ, είναι πατέρας πέντε παιδιών και διακεκριμένος επιχειρηματίας, ιδρυτής και πρόεδρος του Ομίλου Altrad (βιομηχανίας οικοδομικών μηχανημάτων και υλικών με παγκόσμια εμβέλεια, η οποία απασχολεί 7.000 άτομα) και μόνιμος χορηγός της Εθνικής Ομάδας rugby της Γαλλίας. Έχει γράψει ως τώρα τρία βιβλία με αυτοβιογραφικά στοιχεία, που υμνήθηκαν διεθνώς από την κριτική και αγαπήθηκαν από το αναγνωστικό κοινό, καθώς και τρεις τόμους δοκιμιακών κειμένων, ενώ ετοιμάζει και ένα τέταρτο λογοτεχνικό έργο, όπου θα πραγματεύεται το πρόβλημα της "διττής ταυτότητας".

Συνέντευξη στην Τασσώ Γαΐλα (2018)

Βασιλική Γεωργαντζέλη - καπνεργάτρια, μητέρα τριών παιδιών

Γυναικείες Μορφές Της Αιτωλοακαρνανίας (Αγρίνιο 2000). Ο τίτλος του βιβλίου που υπήρξε η αφορμή της συγγραφής του αφιερώματος στην ηρωίδα Βασιλική Γεωργαντζέλη. Συγγραφέας: Μαίρη Χρυσικοπούλου.

Δέκα οι παρουσιαζόμενες γυναικείες προσωπικότητες της Αιτωλοακαρνανίας στο βιβλίο που η συγγραφέας ευγενικά μου προσέφερε - ανάμεσά τους η πρώτη Ελληνίδα χειρουργός Πιπίτσα Πεταλά, η ηρωίδα της Εθνικής Αντίστασης Μαρία Δημάδη, η Δόρα Στράτου, η χαράκτρια Βάσω Κατράκη και άλλες, καθώς και η με καταγωγή από τη Μικρά Ασία κάτοικος του προσφυγικού συνοικισμού Αγρινίου καπνεργάτρια Βασιλική Γεωργαντζέλη.

Έμπειρη στη συγγραφή ερευνών η κ. Χρυσικοπούλου, με αυτό το βιβλίο της - ύμνο στην Ελληνίδα γυναίκα - εκτός της προβολής των δέκα χαρισματικών γυναικών της Αιτωλοακαρνανίας που μας παρουσιάζει, ταυτόχρονα "κυλάει" και η ιστορία του τόπου, από τα αρχαία χρόνια και την πριγκίπισσα της Ακαρνανίας, Πηνελόπη (του Οδυσσέα), έως τα τέλη του 20ού αιώνα και το τέλος του βίου της σπουδαίας αντιστασιακής χαράκτριας Βάσως Κατράκη.

Χρονικό ενός Τελευταίου Καλοκαιριού (2017)

"Ρεύμα συνείδησης" a la Marquez

Η Yasmine El Rashidi γεννήθηκε το 1977 στο Κάιρο. Καθηγήτρια σήμερα στο πανεπιστήμιο Princeton, αρθρογραφεί συγχρόνως στο The New York Review of Books, επιμελείται την περιοδική έκδοση Bidoun για τις τέχνες και τα γράμματα της Μέσης Ανατολής και μεταφράζει αραβική λογοτεχνία στα Αγγλικά. Δοκιμιακά κείμενά της έχουν δημοσιευτεί σε αραβόφωνα και αγγλόφωνα έντυπα, ενώ το 2011 εξέδωσε μια συλλογή πολιτικών δοκιμίων με τον τίτλο The Battle for Egypt (Η Μάχη για την Αίγυπτο). Το ημιαυτοβιογραφικό μυθιστόρημα Χρονικό ενός Τελευταίου Καλοκαιριού είναι το πρώτο της καθαρά λογοτεχνικό έργο, υποψήφιο μάλιστα για το φετινό βραβείο Pen America. Στην Ελλάδα κυκλοφόρησε το Μάιο του 2017 από τις εκδόσεις Κριτική, σε πολύ ωραία μετάφραση της Μαρίας Αγγελίδου.

Η πρωταγωνίστρια και αφηγήτρια σε πρώτο πρόσωπο του Χρονικού, ένα κορίτσι με καλλιτεχνικές ανησυχίες που ενηλικιώνεται μέσα σε ένα συνεχώς μεταβαλλόμενο κοινωνικοπολιτικό περιβάλλον, αναπολεί την πολυτάραχη πρόσφατη ιστορία της Αιγύπτου με διαρκή γνώμονα τη ζωή της δικής της οικογένειας.

Jorge Galan - Συνέντευξη Τύπου (2017)

Υπήρξε εποχή που η χώρα μου ήταν αληθινός παράδεισος

Ο ποιητής και μυθιστοριογράφος Jorge Galan (λογοτεχνικό ψευδώνυμο του George Alexander Portillo) γεννήθηκε στο Σαν Σαλβαδόρ (πρωτεύουσα του Ελ Σαλβαδόρ) το 1973 και πραγματοποίησε φιλολογικές σπουδές στο κεντροαμερικανικό πανεπιστήμιο Jose Simeon Canas. Το έργο του προσέχτηκε από πολύ νωρίς και απέσπασε σειρά διακρίσεων και βραβείων. Τον Ιούνιο του 2017 ο Galan επισκέφθηκε την Αθήνα στο πλαίσιο του αφιερωμένου στην ισπανόφωνη λογοτεχνία 9ου φεστιβάλ ΛΕΑ (Λογοτεχνία Εν Αθήναις - του οποίου η λατινική μεταγραφή, LEA, τυχαίνει να είναι και η προστακτική του ρήματος "διαβάζω" στα Ισπανικά), που έλαβε χώρα από τις 7 ως τις 19 του μηνός, αλλά και με αφορμή την κυκλοφορία στα Ελληνικά του αφηγήματός του Δωμάτιο στο Βάθος του Σπιτιού, από τις εκδόσεις Ψυχογιός (σε εξαιρετική μετάφραση του Αχιλλέα Κυριακίδη).

Σε κλειστή συνέντευξη Τύπου που δόθηκε στο πατάρι του νέου βιβλιοπωλείου των εκδόσεων Ψυχογιός την Πέμπτη, 15 Ιουνίου 2017, ο συγγραφέας (με διερμηνέα τη μεταφράστρια λογοτεχνίας Σαπφώ Διαμάντη, η οποία συμμετέχει ως συντονίστρια στο φεστιβάλ ΛΕΑ) μίλησε κυρίως για το Δωμάτιο στο Βάθος του Σπιτιού, όπως και για τη σύγχρονη λογοτεχνία της πατρίδας του, τον κοινωνικό ρόλο και τις προοπτικές της, ενώ ανέλυσε διεξοδικά την τεταμένη πολιτικοκοινωνική κατάσταση που επικρατεί τις τελευταίες δεκαετίες στο Ελ Σαλβαδόρ και τις ολέθριες συνέπειές της για τη χώρα.

Η Μεγάλη Φωτιά (2016)

Σμύρνη - Σεπτέμβριος 1922

Η ιστορία των ανθρώπων γράφεται με αίμα. Ο ιστός της δεν υφαίνεται από την ειρήνη, αλλά από τους πολέμους. Τα στιγμιότυπα που τον απαρτίζουν καταγράφονται αποσπασματικά όσο και υποκειμενικά στη συλλογική μνήμη και συνείδηση, περιμένοντας το ξεδιάλεγμα και τη συναρμολόγησή τους από το αντικειμενικό βλέμμα που θα διυλίσει την πεμπτουσία τους ώστε να την αποτιμήσει. Είναι όμως πάντα αντικειμενικό και αξιόπιστο το βλέμμα των ιστορικών; Ή επηρεάζεται (αν όχι κατευθύνεται) σε ποικίλους βαθμούς από πολλές και διαφορετικές συνιστώσες - τις ίδιες, εν μέρει, οι οποίες με οποιονδήποτε τρόπο υποκινούν ή/και καθοδηγούν τα γεγονότα; Είναι δυνατόν να γνωρίζει κανείς σε βάθος όλες τις πτυχές του κάθε ιστορικού επεισοδίου, ακόμα κι αν αυτό αποτέλεσε ορόσημο για τις μετέπειτα εξελίξεις σε παγκόσμιο επίπεδο; Και ποιες αιτίες, όπως και (ιδίως) ποιες συνέπειες, μπορεί να έχει η αποσιώπηση - εσκεμμένη είτε ακούσια - ορισμένων από τις παραμέτρους που το καθόρισαν;

Η Μικρασιατική Καταστροφή είναι πληγή ακόμα νωπή για τη χώρα μας – και όχι μονάχα λόγω της σχετικά μικρής χρονικής απόστασης από τα γεγονότα του 1922, μα και επειδή οι απόγονοι των Ελλήνων προσφύγων από τα παράλια της Μικράς Ασίας αποτελούμε ένα όχι ευκαταφρόνητο τμήμα του πληθυσμού της.

Το Σπίτι Μόνο (2016)

Το σπίτι των πνευμάτων και πάσης σαρκός

Το Σπίτι Μόνο είναι το πρώτο, εκτενές ημιαυτοβιογραφικό μυθιστόρημα του Αιγυπτιώτη σκηνοθέτη του θεάτρου, της τηλεόρασης και του κινηματογράφου, χορευτή και ηθοποιού Κοραή Δαμάτη, ο οποίος ζει και εργάζεται στην Ελλάδα από το 1962. Εμπνευσμένο εν μέρει από τα πολυτάραχα παιδικά χρόνια και τις εμπειρίες ενηλικίωσης του συγγραφέα, Το Σπίτι Μόνο ιστορεί τη ζωή του Παύλου, γεννημένου με την "κατάρα" και μαζί την ευλογία της καλλιτεχνικής ιδιοσυγκρασίας, κυριολεκτικά από την πρώτη ανάσα του μέσα στη μήτρα ως το καταστάλαγμα της πορείας και της ύπαρξής του. Το βιβλίο, που η συγγραφή του κράτησε οχτώ χρόνια, κυκλοφόρησε τον περσινό Μάρτιο σε ιδιαίτερα καλαίσθητη και φροντισμένη τυπογραφικά έκδοση από τον Γαβριηλίδη.

Αν και η αφήγηση ξετυλίγεται κυρίως σε τρίτο πρόσωπο, η υποκειμενικότητα του κεντρικού ήρωα δεσπόζει σε βαθμό ώστε ο αναγνώστης να παρακολουθεί τα μυθιστορηματικά γεγονότα με το βλέμμα και την αντίληψη του Παύλου, να τα διυλίζει μέσα από ένα πυκνό πλέγμα αισθήσεων, σκέψεων και συναισθημάτων που ανήκουν εξίσου στον ίδιο και στον (έμμεσο) αφηγητή. Κάθε κεφάλαιο του βιβλίου, εξάλλου, ανοίγει με μια σύντομη παράγραφο σε πρώτο πρόσωπο, όπου με ποιητική αφαιρετικότητα περιγράφονται συναισθηματικά και αισθησιακά τοπία, σκηνές και εικόνες με άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε εφιαλτικές συνδηλώσεις, οι οποίες θα βρουν τις άμεσα ορατές ή συγκαλυμμένες αντιστοιχίες τους στα γεγονότα που εξιστορούνται στη συνέχεια, σε τρίτο πρόσωπο.

Πού Είναι η Μάνα σου Μωρή; (2016)

Προσωπική μαρτυρία που τσακίζει κόκαλα

Τον Ιανουάριο του 1946, με το ξέσπασμα του Εμφυλίου Πολέμου, η τετράχρονη τότε Δήμητρα Πέτρουλα είδε την οικογένειά της να σφαγιάζεται με αποτρόπαιη αγριότητα από Χίτες (μέλη της Οργάνωσης Χ, που είχε ιδρυθεί κατά τη γερμανική Κατοχή από τον αντισυνταγματάρχη Πεζικού Γεώργιο Γρίβα). Μέσα σε μια επταετία έχασε 31 συνολικά συγγενείς - μεταξύ των οποίων και τον πατέρα της, καπετάνιο του ΕΛΑΣ Σωτήρη Πέτρουλα, τον οποίο ούτε από φωτογραφίες δεν πρόλαβε να γνωρίσει. Τις φρικτές αυτές αναμνήσεις κατέγραψε στο αυτοβιογραφικό της μυθιστόρημα Πού Είναι η Μάνα σου Μωρή; που κυκλοφόρησε το 1986 (και ξανά το 2008) από τις εκδόσεις Κέδρος, ενώ επανεκδόθηκε το 2011 από τη Σύγχρονη Εποχή.

Φέτος, στην εβδομηκοστή "επέτειο" της μαύρης εκείνης χρονιάς για τον τόπο μας, το έργο της Πέτρουλα ανέβηκε για πρώτη φορά στη σκηνή LAB του θεάτρου Σημείο, ως ωριαίος μονόλογος σε διασκευή Σοφίας Αδαμίδου και σκηνοθεσία Ένκε Φεζολλάρι (ο οποίος επιμελήθηκε επίσης τη μουσική επένδυση της παράστασης), με πρωταγωνίστρια τη Βέρα Κρούσκα και τη συμμετοχή των Ορνέλα Λούτη και Αγάπης Παπαθανασιάδου. Με τους ίδιους ακριβώς συντελεστές, το Πού Είναι η Μάνα σου Μωρή; θα παίζεται στον πολυχώρο Vault από τον Οκτώβριο του 2016 ως τον Ιανουάριο του 2017.

Η Patti Smith στην Αθήνα (2016)

Κάποτε θα ανυψωθούμε προς το φως

Την έχουν επονομάσει "πριγκίπισσα της οργής", "φύλακα του φλέγματος", "ιέρεια της rock", "άγριο άλογο του rock & roll" αλλά και "γιαγιά του punk" - η ίδια, ωστόσο, αρνείται με βδελυγμία το τελευταίο. Οι νευρώδεις μελωδίες, οι επαναστατικοί στίχοι και η εξαιρετικά εκφραστική φωνή της, σε συνδυασμό με τη χαρακτηριστική της εμφάνιση, την καθιστούν ούτως ή άλλως ιδιάζουσα περίπτωση δημιουργού και ερμηνεύτριας, πέρα από μουσικά είδη, ύφη και κατατάξεις. Αν και πρωτοπαρουσιάστηκε σε μια εποχή όπου "φοριόταν" ο θυμός εναντίον του κατεστημένου μέσα από καταχρήσεις και ακραία αντισυμβατικούς τρόπους ζωής, η Patti Smith κατόρθωσε να αποφύγει την παγίδα του επικαιρικού και να αφήσει το στίγμα της ως απαράκαμπτη μορφή των σύγχρονων μουσικών πραγμάτων. Το πρώτο της άλμπουμ, Horses, βγήκε το 1975 και ακολούθησαν άλλα δέκα, με πιο πρόσφατο το ονειρικό Banga (2012).

Εικαστικός επίσης και ποιήτρια, έχει εκδώσει αρκετές ποιητικές συλλογές, το λεύκωμα Strange Messenger (2003) από την ομότιτλη ατομική έκθεση ζωγραφικής της και δυο αυτοβιογραφικά αφηγήματα, Just Kids και M Train.