Οποία συγκίνησις. Κάποτε είχαμε τέτοιες οθόνες υπολογιστή, τέτοια μόντεμ και τα Windows XP ήταν η τελευταία λέξη της μόδας/τεχνολογίας στα λειτουργικά συστήματα. Στο "πώς νιώθετε" της δημοσίευσης ήθελα να βάλω "παλαιολιθική", αλλά δεν υπήρχε στις επιλογές.
Ο Max Marechal (Matthieu Demy), τριανταπεντάρης διεθυντής κλινικής, σύζυγος της εύπορης δικηγόρου Anna (Romane Bohringer) και τελματωμένος σε μια "ιδανική" ζωή, τα τινάζει όλα στον αέρα προκειμένου ν' ακολουθήσει τις καλλιτεχνικές του ανησυχίες. Η γνωριμία του με τη Chine (Eleonore Pourriat), γοητευτική και αρκετά μεγαλύτερή του τραγουδίστρια της rock, του δίνει την αφορμή και την ευκαιρία να (ξανα)δημιουργήσει το μουσικό συγκρότημα των εφηβικών του ονείρων. Αποφασισμένος να νικήσει κάθε εμπόδιο, παρασέρνει τη συντηρητική οικογένεια, τους βολεμένους αστούς φίλους του, ακόμα και την ακλόνητα αμετάπειστη γυναίκα του σ' ένα ξέφρενο ταξίδι ψυχής, από κείνα που άλλους μπορεί να οδηγήσουν στη λύτρωση και άλλους στην καταστροφή.
Με τη βοήθεια της παιδικής του φίλης Praline (Julie Depardieu), που του δανείζει το υπόγειο του σπιτιού της για πρόβες, ο Max αφιερώνεται ψυχή τε και σώματι στη μουσική, λογαριάζοντας όμως χωρίς τον ξενοδόχο.
Με την ευκαιρία της αργίας του Δεκαπενταύγουστου, τρία ζευγάρια που μένουν στο ίδιο τριώροφο κτίριο ξεκινούν για ένα σύντομο ταξίδι με διαφορετικούς προορισμούς. Ο Φάνης (Ακύλας Καραζήσης) και η Μορφούλα (Ελένη Καστάνη) είναι ένα μεσοαστικό αντρόγυνο με δυο παιδιά, τον ελαφρά καθυστερημένο Αντώνη και τη μικρή Βανέσα, η οποία πάσχει από ανίατη ασθένεια και την έχουν τάξει στην Παναγία Σουμελά. Η Σάντρα (Θεοδώρα Τζήμου) είναι παντρεμένη μ' έναν ναρκομανή (Μιχάλης Ιατρόπουλος) ο οποίος την υποψιάζεται πως τον απατά μ' έναν κοινό τους φίλο. Ο Κώστας (Αιμίλιος Χειλάκης), γοητευτικός ζιγκολό και αρχιτέκτονας και η Κάτια (Αμαλία Μουτούση), γιατρός μεγαλύτερή του και απογοητευμένη από τη συζυγική τους ζωή, αποφεύγουν ν' αντιμετωπίσουν σοβαρά τα προβλήματα της σχέσης τους. Όλοι φεύγουν από την πόλη κουβαλώντας μαζί τους ένοχα μυστικά και ανομολόγητες πληγές και αφήνοντας πίσω τους μια μουντή, αδιέξοδη καθημερινότητα, που μονάχα ένα θαύμα μπορεί να την ανατρέψει. Στο μεταξύ, ένας νεαρός διαρρήκτης (Κώστας Κοτσιανίδης) που καταδιώκεται απ' την αστυνομία βρίσκει καταφύγιο στα σπίτια τους, όπου και... εγκαθίσταται, απολαμβάνοντας τις πολυπόθητες ανέσεις και εξερευνώντας τις πιο απόκρυφες πτυχές της ζωής τους.
Η παρακάτω συνέντευξη μου ζητήθηκε από την τότε φοιτήτρια Δήμητρα Σιδερή (στην οποία και την παραχώρησα), στο πλαίσιο σχετικής εργασίας της και με αφορμή τα εγκαίνια της έκθεσης μαθητικών έργων ζωγραφικής από σχολεία της ανατολικής Αττικής ("ένα εικαστικό, παράδοξο και αινιγματικό ταξίδι στον κόσμο της φαντασίας") στις Αίθουσες Λόγου & Τέχνης της Στοάς του Βιβλίου (1-4 Οκτωβρίου 2003). Δεν γνωρίζω αν και πού δημοσιεύτηκε ή πώς χρησιμοποιήθηκε τελικά.
Ποια νομίζετε πως πρέπει να είναι η σχέση εικόνας και κειμένου στα παιδικά βιβλία;
Συνήθως εξαρτάται από την ηλικία των παιδιών στα οποία απευθύνονται τα βιβλία. Όσο μεγαλώνουν τα παιδιά, η σχέση εικόνας-κειμένου γίνεται αντιστρόφως ανάλογη. Τα μικρότερα παιδιά έχουν μεγαλύτερη ανάγκη την εικόνα, γιατί μέσω αυτής κεντρίζεται το ενδιαφέρον τους, οξύνεται η παρατηρητικότητα και καλλιεργείται η φαντασία τους. Γι' αυτό, άλλωστε, βλέπουμε ότι σε βιβλία που απευθύνονται σε πολύ μικρά παιδιά το κείμενο είναι από απλή "λεζάντα" έως ανύπαρκτο, ενώ στα βιβλία της λεγόμενης "νεανικής" λογοτεχνίας η εικονογράφηση μπορεί και να λείπει εντελώς.
Γεννήθηκα (προφανώς, αν και σοκαρίστηκα ανεπανόρθωτα όταν το έμαθα - ως τότε πίστευα ότι είχα πέσει στη Γη από αρειανό διαστημόπλοιο) μέσα στη βοή της καταιγίδας, όπως όλα τα μεγάλα πνεύματα. Το κοσμοϊστορικό γεγονός συνέβη μια Τρίτη ξημερώματα (γι' αυτό μου βγήκε, παρετυμολογικά, το παρατσούκλι Τριτογένεια), ενώ η μαμά μου έτρωγε σουβλάκια στην Προκυμαία της Χίου, μαζί με τον μπαμπά μου και τον Νίκο τον Μπαχά (ο οποίος, λέει, κερνούσε - και φαίνεται πως η παρουσία του έπαιξε αποφασιστικό ρόλο στα γεγονότα εκείνης της νύχτας, γιατί η αναφορά στο πρόσωπό του αποτελεί αναπόσπαστο μέρος των σχετικών αφηγήσεων).
Ύστερ' από το περιστατικό που περιγράψαμε τελευταία (βλ. ΣΗΜΕΙΩΣΗ), οι σχέσεις ανάμεσα στον κληρικό και το γιατρό, αν κι έμειναν φαινομενικά οι ίδιες, στην πραγματικότητα απέκτησαν έναν χαρακτήρα διαφορετικό απ' ό,τι πριν. Το πνεύμα του Roger Chillingworth είχε τώρα ανοιχτό μπροστά του ένα αρκετά βατό μονοπάτι. Κι όμως, δεν ήταν ακριβώς ο δρόμος τον οποίο είχε προετοιμαστεί ν' ακολουθήσει. Όσο κι αν έδειχνε ήρεμος, ευγενικός και μετρημένος, πολύ φοβόμαστε πως ο δύστυχος αυτός γέρος είχε βαθιά μέσα του κρυμμένη μια κακεντρέχεια, λανθάνουσα ως τότε αλλά τώρα πια εντελώς συνειδητή, η οποία τον κέντριζε να σκαρφιστεί μια εκδίκηση πιο άμεση απ' ό,τι οποιοσδήποτε θνητός είχε ποτέ πραγματοποιήσει ενάντια σ' έναν εχθρό του: να γίνει ο μοναδικός έμπιστος φίλος, στον οποίο ο άλλος θα ομολογούσε όλους τους φόβους και τις τύψεις, την αγωνία του, την απροσποίητη μεταμέλεια, τις σκέψεις τις αμαρτωλές του παρελθόντος που του κατέκλυζαν το νου όσο κι αν τις έδιωχνε! Όλο εκείνο το μαράζι των ενοχών του, που το κρατούσε κρυφό απ' τον κόσμο, θα το φανέρωνε τώρα σ' αυτόν, τον Άσπλαχνο, αυτόν, τον Ανελέητο! Όλοι εκείνοι οι σκοτεινοί θησαυροί θα γίνονταν τώρα δικοί του, του ίδιου ανθρώπου στον οποίο τίποτ' άλλο δεν έφτανε για να ξεπληρώσει το χρέος της εκδίκησης!
Η ύπαρξη και η διατήρηση του σατυρικού (ή σειληνικού) δράματος στην κλασική εποχή οφείλεται στην απαίτηση του κοινού να μείνει ζωντανή η διονυσιακή διάσταση της δραματικής ποίησης, η οποία εξέλιπε σταδιακά από την τραγωδία με την εξέλιξη του είδους. Η παρουσία των τραγόμορφων Σατύρων επί σκηνής αποτελούσε αναφορά στις βακχικές τελετές και φόρο τιμής στο Διόνυσο, στο πλαίσιο των εορτών του οποίου πραγματοποιούνταν κάθε χρόνο οι δραματικοί αγώνες. Δύο μόνο σατυρικά δράματα διασώθηκαν ως τις μέρες μας, ο Κύκλωψ του Ευριπίδη και οι Ιχνευταί του Σοφοκλή (400 περίπου στίχοι του αρχικού έργου, μόνο τα 2/3 των οποίων είναι ακέραιοι), ενώ θέση σατυρικού δράματος κατείχε επίσης και η Άλκηστις του Ευριπίδη, όπου ο χαρακτήρας του Ηρακλή έχει ρόλο στην ουσία κωμικό.
Οι Ιχνευταί ή Ιχνευταί Σάτυροι ανακαλύφθηκαν στην Αίγυπτο, σε πάπυρο της Οξυρρύγχου που χρονολογείται γύρω στα τέλη του 2ου μ.Χ. αιώνα και δημοσιεύθηκαν το 1912 από τον Arthur S. Hunt στον 9o τόμο των Oxyrrhynchus Papyri. Δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια ποια τραγική τετραλογία συμπλήρωναν.
Ο Merlin Holland, ο μοναδικός εγγονός του Oscar Wilde, επισκέφθηκε την Αθήνα το Μάιο του 2000, με την ευκαιρία της έκδοσης στα Ελληνικά του λευκώματος που επιμελήθηκε, με τον τίτλο Oscar Wilde, η Ζωή και το Έργο του, από τις εκδόσεις Ψυχογιός (μετάφραση Νίκου Ταξ. Δαβανέλλου). Η συνέντευξη δόθηκε στο περίπτερο των εκδόσεων Ψυχογιός, στο χώρο της Έκθεσης Βιβλίου στο Πεδίον του Άρεως, στις 13 Μαΐου του 2000.
Η φυσιογνωμική ομοιότητα με τον παππού σας είναι πράγματι συγκλονιστική...
Έτσι λέτε; Εγώ πάντως κάνω ό, τι μπορώ για να χάσω βάρος!
Εννοείτε το βάρος της κληρονομιάς που σας άφησε;
Όσο γι' αυτό... Ξέρετε, τώρα τελευταία περνάω στον υπολογιστή όλες τις επιστολές του κι αυτό από μόνο του σημαίνει τεράστιο φόρτο δουλειάς. Μη φανταστείτε όμως ότι μου προξενεί κανέναν ιδιαίτερο συναισθηματισμό - θα 'λεγα μάλλον πως με κάνει έξαλλο, γιατί ποτέ, που να πάρει η οργή, δεν έβαζε ημερομηνίες στα γράμματά του! Αυτό είναι ένα πολύ σοβαρό πρόβλημα, που μου δημιουργεί ατέλειωτους μπελάδες.
Η μυθιστορηματική βιογραφία ως είδος λογοτεχνικό συνδυάζει στην πραγμάτωσή της τη μυθοπλαστική παράμετρο με την ιστορική. Το γεγονός αυτό και μόνο προσδίδει στη συγγραφή της χαρακτήρα εξ ορισμού πολυδιάστατο και διπλά φιλόδοξο, αφού ο μυθιστοριογράφος καλείται να συγχωνεύσει ένα πλήθος καλά αφομοιωμένων ιστορικών - και άρα πραγματικών - στοιχείων με το καθαρό προϊόν της δημιουργικής του φαντασίας. Στην περίπτωση του Στην Πυρά του Έρωτα Πεθαίνω Δυστυχής υπεισέρχεται κι ένας τρίτος παράγοντας: η προσωπική, κατά κάποιον τρόπο, εμπλοκή του συγγραφέα στο μυθιστορηματικό του σύμπαν, αφού επιλέγει να αφηγηθεί τη ζωή του βιογραφούμενου σε πρώτο πρόσωπο, υποδυόμενος, θα μπορούσε να πει κανείς, τον ήρωά του, σ' ένα ιδιόμορφο και εξαιρετικά ενδιαφέρον παιχνίδι ρόλων όπου και ο ήρωας, με τη σειρά του, ενδύεται τις προθέσεις του συγγραφέα και καθίσταται δικό του φερέφωνο. Βρισκόμαστε λοιπόν μπροστά σ' ένα έργο το οποίο επιχειρεί να εκθέσει εκ των έσω και να ερμηνεύσει μια εκρηκτική προσωπικότητα, μια μορφή αμφιλεγόμενη όσο και γοητευτική, η οποία επηρέασε καθοριστικά τη φιλοσοφική και επιστημονική σκέψη των αιώνων.
